مشاوره کنکور

طرح های مشاوره کنکور

ریاضی کنکور ( فیلم های رایگان )

فیلم های رایگان ریاضی

من محمد قاسمی هر آنچه از ریاضی میدونم برای درصد بالای 80% به بچه های تجربی و ریاضی اینجا یاد میدم ، دانلود کنید

دانلود مستند میز طراح کنکور 93

1- مقدمه ریاضی 2- جبر و اتحاد ها 1 2- جبر و اتحاد ها 2
3- دستگا مختصات 4- مفهوم معادله 5- نامعادله 
6- معادله درجه 2 7- نمودار درجه 2 8- دایره مثلثاتی
9- مهم مثلثاتی 10- فرمول مثلثات 11- حل مثال مثلثات
11- مثلثات ریاضی 12- معادله مثلثاتی 13- مسائل ق 12
14- لگاریتم 15- دنباله و تصاعد 16- ماتریس
17- مثال ماتریس 18- مفهوم تابع 19- نمودار تابع
20- مثال تابع 1 21- مثال تابع 2 22- فهم حد و مشتق
23- مشتق گیری 24- حدگیری 1 25- حدگیری 2
26- پیوستگی و مجانب 27- حل مثال حد1 28- حل مثال حد2
29- مشتق پذیری 30- مثال مشتق پذیری  31- مثال تعریف مشتق
32- مشتق تابع معکوس 33- مشتق تابع ضمنی 34- آهنگ تغییر 1
35- آهنگ تغییر 2 36- اکسترمم ها  

هندسه تحلیلی

1- دترمینان 3*3 2- مثال 1 دترمینان  3- مثال 2 دترمینان
 4- بردار 1    

تمام لینک ها مستقیم هستند ، در صورت اجرا نشدن از نرم افزار VLC استفاده کنید . اگر در گوشی با حجم کمتر می خواهید از این فیلم ها استفاده کنید به کانال تلگرام میز طراح کنکور   مراجعه کنید یا اگر به تلگرام دسترسی ندارید با کیفیتو حجم پایین تر در این صفحه دانلود کنید .

جزوه مشتق جزوه حد جزوه تابع
جزوه کاربرد مشتق  جزوه دترمینان 3 در 3  
پسوورد جزوات : www.konkur.tv

رادیو کنکور

×

هشدار

خطا در بارگذاری کامپوننت: com_imagerecycle، کامپوننت پیدا نشد

قسمتی از فصل 4 زیست 1 کتاب زیست رنگین کمان ( گردش مواد )

1از مجموعه مطالب گسترده ی مطرح شده در کنکور سراسری بحث گوارش است که اهمیت خاصی دارد .

وال­ ها­­ بزرگ­ترین جانوران کره ­زمین هستند .

این وال کوژ پشت از نظر اندازه ، متوسط است ، این وال 16 متر درازا دارد .

   وال کوژ­پشت جهت تأمین ماده و انرژی برای بدن 72 تنی خود نیاز به غذای فراوان دارد .

غذای این جانور ماهی ­های کوچک و خرچنگ ­های ریزساکن دریا­هاست .

وال کوژ­پشت دندان ندارد و به جای دندان چند ردیف اندام شانه ­مانند در دو طرف آروارۀ بالای خود دارد .

این جانور برای غذا­خوردن ، نخست دهان و گلوی خود را باز می­کند و مقدار زیادی آب به همراه جاندارانی که در آن شنا می­کنند ، وارد دهان و گلوی خود می‌کند .2

هنگامی که وال ها دهان و گلوی خود را می­بندد ، آب از دهان خارج می­شود ، اما ذرات موجود درآب در لای اندام­ های شانه مانند  ( بالن )  او گیر می­کنند .

 در این هنگام جانور این مواد را می­ بلعد و وارد معده خود می­کند .

­پس از آن معده ی وال کوژپشت که در هر وعده می­تواند در حدود نیم ­تن ماده ی غذایی را در خود جای دهد، گوارش را آغاز می‌کند .

وزن غذای روزانه این وال به حدود 2 تن می­رسد .

بنابراین غذای بزرگ­ترین جانور از ریزترین جانوران تأمین می­شود .

وال روزی 4 بار تغذیه می ­کند . در وال کوژپشت گوارش مکانیکی مواد غذایی از دهان و گوارش شیمیایی مواد غذایی از معده آغاز می‌شود .

وال از پستانداران محسوب می­ شود و با شش تنفس می­کند .

هرچند دقیقه یک­بار به سطح آب آمده و پس از تنفس دوباره به زیر آب می­رود .

دارای لقاح داخلی و بچه ­زاست و جز پستانداران جفت دار می­باشد و دارای پرده دیافراگم است که قفسه سینه را از پایین محدودمی­ کند .

وال­ ها از نظر چین­ خوردگی قشر مخ پس از پریمات ها  ( نخستی ها )  و انسان­ ها قرار دارند .

وال ­ها در زندگی اجتماعی خود دارای ارتباطات پیچیده ­ای از طریق ایجاد صدا هستند و بیش‌تر قشر­ مخ آن‌ها ،­ احتمالاً به پردازش اطلاعات در مورد صداها اختصاص یافته است .

 * آرواره ی بالا دارای چند ردیف اندام شانه مانند در دو طرف آرواره می­ باشد در حالی که آرواره پایین فاقد اندام شانه مانند است . 

نقش اندام‌های شانه مانند فیلتر کردن آب و به دام انداختن ذرات غذایی آب است .

 *گوارش مکانیکی وال کوژپشت از دهان آغاز می ­شود و ذرات غذایی در معده پس از تجزیه و هیدرولیز به مولکول­ های کوچک تبدیل می‌شوند (گوارش شیمیایی )  و وارد روده می­شوند .

جذب مولکول­ های کوچک به خون در روده ­ها صورت گرفته و باقی­مانده مواد غذایی از طریق مخرج دفع می­ شوند .

رابطه بین وال کوژپشت با ماهی­ های کوچک و خرچنگ­ های ریز صیادی است  .

 اندام­ های جلویی وال ­ها تبدیل به باله شده­ اند و از نظر ساختاری ،  مشابهت اساسی به اندام ­های جلویی سایر مهره­ داران مانند دست انسان ، بال پرندگان ، بال خفاش دارند .

به همین خاطر باله ­های جلویی وال همولوگ اندام­ های جلویی مهره ­داران محسوب می ­شوند .

 اندام­های عقبی  ( پاها )  در وال ­ها تحلیل رفته و از بین رفته­ اند .

به اندام هایی مانند اندام حرکتی عقبی در وال ­ها که نشان­ دهنده تغییرات جاندار در گذشته هستند ، اندام وستیجیال می­گویند .

بزرگ­ترین جانوران کره زمین ← وال ­ها

بزرگ­ترین جاندار روی کره زمین ← درخت سکویا ( طول 100 متر ، قطر 7 متر )

 وال سیستم تنفسی ششی و دستگاه گردش خون بسته با قلب چهار حفره­ ای  

(دو دهلیز و دو بطن )  دارد و مواد دفعی نیتروژن ­دار را به صورت اوره دفع می ­کند و همانند سایر مهره داران هم سیستم دفاع غیراختصاصی دارد و هم سیستم دفاع اختصاصی .

 مقایسه

 تغذیه و گوارش در جانوران  :

تغذیه و گوارش در جانوران چهار مرحله ی اصلی دارد :  

 

 1 -  بلع :  یعنی فرو بردن غذا از راه دهان به معده

 

2 - گوارش

گوارش مکانیکی ← خرد کردن ذرات درشت غذایی به تکه­ های کوچک

 گوارش شیمیایی ← تجزیه پلی ­مرها به مونو مرهای سازنده آن‌ها

پلی ­ساکارید و دی ساکارید ها ← مونوساکارید


 *پلی­ مر­ها مولکول­ های درشتی هستند و نمی­ توانند از غشای سلول­ ها عبور کنند و وارد سلول ­ها شوند ، سلول ­ها برای ساختن پلی­ مر­های مورد نیاز خود به مونو مر نیاز دارند . به همین خاطر پلی ­مر­ها باید به مونو مرتجزیه شوند .

پلی­ پپتید ← آمینواسید

در گوارش شیمیایی پلی­ مرها به مونومر تبدیل می­ شوند

نوکلئیک اسیدها ← نوکلئوتید

لیپیدها ← گلیسرول + اسیدهای چرب

 

3- جذب :  یعنی ورود مولکول­ های مونومر به سلول­ های پوشاننده سطح روده و سپس ورود آن‌ها به خون . . .

 

4- دفع مدفوع :  یعنی خروج مواد گوارش نیافته و ترشحات لوله گوارشی از بدن . . .

 گوارش غذا در جانوران مختلف، متفاوت است :  نوع غذا و روش ­های گوارش آن در جانوران مختلف متفاوت است .

 تغذیه در کرم کدو :  کرم کدو نواری شکل است و به صورت انگل در روده انسان زندگی می­کند، دهان و لوله گوارشی ندارد و از پوست بدن خود مواد گوارش یافته را که درون روده وجود دارد، جذب می­کند .

 کرم ها :

 

کرم­های حلقوی ← کرم خاکی 

کرم های پهن ← پلاناریا

کرم­های نواری ← کرم کدو

 

 کرم کدو انگل ساده ­ای است . رابطه انگلی نوع ویژه­ ای از رابطه ی صیادی است .

در اینجا کرم کدو صیاد و انسان صید اوست . کرم کدو یک انگل داخلی تخصص یافته است .

در روده انسان علاوه براین که کرم کدو ممکن است به صورت انگلی زندگی کند ، موجوداتی از قبیل باکتری اشریشیاکلای و برخی باکتری‌های دیگر به صورت همزیست می­توانند زندگی کنند .

این باکتری ­ها برخی مواد مانند سلولز را تجزیه و از گلوکز ایجاد شده برای تغذیه خود استفاده می­کنند و نیز مقدار کمی ویتامین­های B و K  می­ سازند و با روش انتشار جذب خون می­شود .

­ * کرم کدو عمل بلع و گوارش ندارد ولی جذب انجام می­دهد و نیز فاقد لوله گوارشی بوده و عمل دفع مدفوع را نیز انجام نمی ­دهد .

 به عبارت دیگر در کرم کدو از 4 مرحله اساسی تغذیه و گوارش فقط مرحله جذب صورت می­گیرد .

 عمل تنفس در کرم کدو نیز از طریق پوست و به صورت مستقیم صورت می ­گیرد .

 نقش پوست کرم کدو :   1 -  جذب مواد غذایی       2 -  تبادل گازها

آنزیم­های گوارشی معده و روده که قادرند انواع مواد غذایی را گوارش کنند و آن­ ها را به مونو مر­های سازنده­ شان تبدیل کنند ، برکرم کدو بی­ تأثیرند ، زیرا سلول­ های بدن کرم کدو در برابر این آنزیم­ ها مقاومند .

این امر نشان دهنده نوعی تکامل همراه است .

  *انواع جانوران از نظر تغذیه :

 

علف خوار ← گاو، گوسفند، آهو، گوزن، گوریل

گوشت خوار ← شیر، کوسه، عقاب، عنکبوت

همه چیز خوار ← انسان، کرم خاکی و خرس.

 

 وال جانوری همه چیز خوار است، چون از پلانکتون ها تغذیه می کند  . ( جلبک های سبز هم جز پلانکتون ها محسوب می شوند )

هرجاندار برای تغییر دادن و جذب و استفاده از غذا باید محیطی برای عمل کردن آنزیم­ های گوارشی ایجاد کند ، این محیط باید در جایی در بیرون از سلول­ های جاندار باشد ، تا آنزیم ­های گوارشی به مولکول­ های زیستی خود جاندار آسیب نرسانند .

  *این محیط ممکن است در داخل سلول ایجاد شود مثل واکوئول ­های گوارشی و یا در خارج سلول ­ها مثل کیسه گوارشی یا لوله گوارشی .

تغذیه در جانداران تک سلولی :    جانداران تک سلولی نیز برای گوارش مواد غذایی ، در درون خود ، واکوئول ­های خاصی دارند .

مثلا ً آمیب ، واکوئلآمیب گوارشی دارد که غذا را درون آن گوارش می­ دهد .

بسیاری از اسفنج ­ها نیز به همین شیوه غذا را گوارش می­ دهند . آمیب و اسفنج ها فقط گوارش درون سلولی دارند .

 * واکوئول­ ها کیسه­ هایی تک غشایی از جنس غشای پلاسمایی هستند و به دستگاه غشایی درونی تعلق دارند .

واکوئول ­های گوارشی و لیزوزوم‌ها با یکدیگر همکاری دارند .

لیزوزوم ­ها با پیوستن به واکوئول ­های غذایی ، آنزیم­ های گوارشی را به درون واکوئول تخلیه و محتوای درون واکوئول را تجزیه می­کنند و واکوئل گوارشی را پدید می­ آورند .

 آمیب متعلق به شاخه ی آمیب­ ها و از فرمانروی آغازیان می­ باشد و ویژگی های زیر را دارا می‌باشد :

1-  دارای پای کاذب← حرکت و گرفتن غذا 

2-  فاقد دیواره ی سلول ← انعطاف پذیر

3- زیستگاه ← آب شور ، آب شیرین ، خاک مرطوب

4- روش تولید مثل  ← تقسیم میتوز

5- بیش‌تر زندگی آزاد و برخی زندگی انگلی ( آمیب اسهال خونی ) دارند . 

* اسفنج ­ها جانورانی ثابت و دارای سلول­ های تاژک­دار در لایه داخلی بدن خود هستند .

این سلول­ های تاژک­دار مانند هیدر نقش جابه‌جایی آب و گرفتن مواد غذایی را بر عهده دارند .

بسیاری ازجانوران ، درون بدن خود ، جایگاه خاصی برای گوارش غذا دارند .

این جایگاه خاص در خارج از محیط داخلی ، یعنی در خارج از خون و سلول ­های بدن است .

 * غالباً این جایگاه خاص شامل بخش­ های تخصص یافته است که علاوه بر ترشح آنزیم­ های گوارشی دارای لایه ­های محافظ هستند کهمی ­تواند خود بافت گوارش دهنده و ترشح کننده آنزیم ­ها را از گزند آنزیم ­ها در امان نگه دارند .

گوارش در هیدر :  گوارش غذا در هیدر

هیدر جانوری ساده ، ابتدایی و بي‌ مهره از گروه کیسه­ تنان است که به دلیل داشتن کیسه ی گوارشی به این نام خوانده می­شود .

کیسه گوارشی فقط یک راه به خارج دارد و آن دهان جاندار است .

کیسه گوارشی به گوارش و توزیع غذا بین سلول­ های جاندار می­پردازد .

هیدر می­تواند ذرات غذایی بسیار بزرگ­تر از سلول­ های خود را ببلعد  .

  * مواد گوارش نیافته در کیسه ی گوارشی از طریق دهان به خارج رانده می ­شوند .

* کیسه گوارشی قابلیت انعطاف دارد و می­ تواند ذرات غذایی بزرگ را در خود جای دهد .

      هیدر جانداری صیاد است و صید خود را ( که در اینجا نوعی سخت­ پوست کوچک است ) با نیش­ های زهری خود می ­کشد .

جاندار با کمک بازوهای خود شکار را وارد دهان خود می­ کند .

 در روی بازو ­های هیدر سلول­ های خاصی به نام سلول گزنده وجود دارد .

این سلول­ ها ( سلول های گزنده ) دارای نیش بوده و مقداری زهر در کیسه کنار آ‌‌ن‌ها ذخیره می­شود .

هنگامی که جانوری کوچک مانند سخت ­پوستان کوچک مثل دافنی به آن‌ها نزدیک می ­شود این سلول ­ها نیش ­های زهری خود را به سوی صید پرتاب می­ کنند .

این نیش ­ها در پیکر صید فرورفته و آن را فلج می­کنند .

سپس بازوها شکار را گرفته و به سمت دهان هدایت می­ کنند .

  صید هیدر در این شکل نوعی سخت­پوست کوچک­ آبزی بنام دافنی است .

جمعیت دافنی‌ها دارای الگوی رشد نمایی است . نمودار رشد جمعیت واقعی دافنی ها به شکل روبرو است .نمودار رشد جمعیت دافنی ها

 *نوعی دیگر از کیسه تنان به نام شقایق­ دریایی نیز روی بازوهای خود خارهای گزنده ­ای دارند که برای جانوران سمی است ، در حالی که دلقک ­ماهی ­ها از نیش این شقایق ­دریایی در امان­ اند و در میان بازوهای آن مخفی می ­شوند .

بین دلقک ­ماهی و شقایق­ دریایی یک نوع همزیستی معروف به نام هم سفرگی وجود دارد که در آن یک طرف  ( دلقک ­ماهی )  سود می ­برد و طرف دیگر ( شقایق ­دریایی )  نه سود می­برد و نه زیان .

 نکته :  دلقک ماهی و شقایق دریایی دارای تکامل همراه هستند .

هنگامی که طعمه درون کیسه گوارشی هیدر قرار می­گیرد   (بلع ) ، بعضی از سلول ­های پوشاننده ی کیسه ، آنزیم ­های هیدرولیز ­کننده ترشح می‌کنند .

تاژک ­هایی که از بعضی سلول ­ها بیرون زده ­اند غذا را با آنزیم ­های گوارشی مخلوط می­ کنند .

آنزیم ­ها بخش نرم بدن صید را به ذرات کوچک­تر تجزیه می ­کنند  (گوارش برون سلولی ). هنگامی که بعضی بخش­ های بدن شکار به ذرات کاملاً ریز تبدیل شده ، این ذرات وارد سلول­ های پوشاننده کیسه گوارشی می­ شوند و بقیه مراحل گوارشی خود را درون سلول ­ها می ­گذرانند  ( گوارش درون سلولی ) .

باقی­مانده ی بدن صید که گوارش نیافته است ، از راه دهان خارج می­شود  ( دفع )  

بنابراین گوارش هیدر ابتدا برون سلولی و سپس درون سلولی است  .

 بدن هیدر از دو لایه سلولی تشکیل شده است :

لایه خارجی : مکعبی یک لایه­ای(مشابه بافت پوششی لوله­های نفرون کلیه انسان)
سلول های استوانه ای بدون تاژک

لایه داخلی : استوانه­ای یک لایه­ای(مشابه بافت پوششی سطح درونی روده و معده انسان)

 

* لایه خارجی بدن هیدر ، نقش حفاظتی دارد و عمل تبادل گاز­ها را با آب اطراف به صورت مستقیم انجام می­ دهد .

در لایه خارجی حداقل دو نوع سلول می­ توان مشاهده کرد :  

1 - سلول­های پوششی :  نقش حفاظتی دارند . 

2 - سلول­های گزنده :  با نیش­ های زهری در صید طعمه موثرند .

 *لایه داخلی بدن هیدر شامل حداقل 2 نوع سلول است که عبارتند از :

سلول­ های استوانه ­ای بدون تاژک :

این سلول ­ها دو نقش مهم دارند یکی این که با ترشح آنزیم ­های هیدرولیز کننده ، باعث گوارش برون سلولی می­ شوند و دیگر اینکه پس از پایان گوارش برون سلولی ، ذرات ریز غذا را با روش فاگوستیوز به داخل فرو برده و گوارش درون سلولی را انجام می­ دهند .

این سلول ها گوارش ذرات غذایی را در واکوئل های غذایی خود انجام می‌دهند .

سلول­ های استوانه­ ای تاژک­دار :  این سلول­ ها نیز دو نقش مهم دارند

1 - با ترشح آنزیم­ های هیدرولیز کننده در گوارش برون سلولی موثرند .

2 - با داشتن تاژک و حرکت آن ، باعث مخلوط شدن غذا با آنزیم ­های گوارشی می­ شوند ، بنابراین در گوارش برون سلولی موثرند .

20

* کیسه گوارشی حتی درون بازو های دهانی هیدر ادامه دارد .جوانه زدن هیدر ( تولید مثل غیر جنسی )

* جهت حرکت  غذا درون کیسه گوارشی هیدر دو طرفه است .

* حرکت بازوها و تاژک ­ها در هیدر توسط شبکه عصبی کنترل می­شود .

* هیدر جانداری است که غالباً ثابت است اما می ­تواند به آهستگی در زیستگاه خود جابه جا شود و می­ تواند به روش غیرجنسی نیز تولید مثل کند .

تولید مثل غیر جنسی هیدر به صورت جوانه زدن است .

* در این روش جوانه ممکن است از والد جدا شود و به جانداری مستقل تبدیل شود و یا اینکه همچنان به والد متصل باقی بماند .

 


 تست :  در هيدر ……                                                                                                       (کنکور سراسري 88)

1 )  جهت حركت مواد در كيسه‌ي گوارشي، يك طرفه مي‌باشد .

2 )  همه‌ي سلول‌ها مي‌توانند به طور مستقل به تبادل مواد با محيط بپردازند .

3 )  توليدمثل به روش‌هاي جنسي ، جوانه‌ زدن و قطعه قطعه شدن ديده مي‌شود .

4 )  برخي سلول‌هاي كيسه‌ي گوارشي مژك دارند و بعضي آنزيم‌هاي هيدروليزكننده ترشح مي‌كنند .

پاسخ تشریحی :  در كيسه‌تنان  ( مانند عروس دريايي و هيدر )  همه‌ ی سلول‌ ها مي‌توانند به طور مستقل به تبادل مواد با محيط  ( كه آب است )  بپردازند .

در هيدر مواد غذايي از راه دهان وارد كيسه‌ ی گوارشي مي‌شوند و مواد گوارش نيافته از راه دهان خارج مي‌شود .

بنابراين حركت مواد در كيسه‌ي گوارشي دو طرفه است .

در هيدر توليدمثل جنسي و توليدمثل غيرجنسي از نوع جوانه زدن ديده مي‌شود .

اما قطعه ، قطعه شدن در هيدر ديده نمي‌شود .

برخي سلول‌هاي كيسه‌ ی گوارشي هيدر تاژك دارند و برخي با عمل اگزوسيتوز آنزيم‌هاي هيدروليز كننده ترشح مي‌كنند .

پاسخ صحیح گزينه‌ي «2» می باشد .


 

تغذیه در جانورانی که لوله گوارش دارند :

بسیاری از جانوران لوله گوارش دارند .

لوله گوارشی از دهان آغاز و به مخرج ختم می­شود . جهت حرکت غذا نیز درون لوله گوارشی ، یک طرفه و از سوی دهان به سوی مخرج است .

بخش ­های مختلف لوله گوارشی برای انجام کار­های اختصاصی ، شکل و عمل اختصاصی پیدا کرده ­اند .

مثلاً غذا از دهان به گلو و از آنجا ، از راه مری به معده می­رود .

لوله گوارشی بعضی جانوران دارای چینه ­دان و سنگدان نیز هست .

 چینه­ دان محل نرم­تر شدن و ذخیره موقت غذاست .

معده و سنگدان نیز محل ذخیره موقت غذا هستند ، اما ماهیچه­ های آن‌ها بسیار قوی­ تر از ماهیچه ­های چینه ­دان است و می­توانند غذا را تا حدودی خرد و آسیاب کنند .

روده که جایگاه اصلی گوارش و جذب غذاست ، بین معده و مخرج قرار دارد . 

 در جانوران مختلف ، بر اساس نوع جانور و نوع غذایی که می­ خورند ، بخش­ های مختلف لوله گوارش متفاوت است .

این تفاوت ­ها برای حداکثر استفاده از غذا و کارایی دستگاه گوارش ایجاد شده است .

طول لوله گوارش در مهره­ داران تعیین کننده نوع غذایی است که جاندار می ­خورد .

طول روده گوشت­ خواران کوتاه­ تر از سایر جانوران است .

بلند بودن طول روده گیاه خواران ، فرصت بیش‌تری به دستگاه گوارش می ­دهد تا مواد غذایی موجود در مواد گیاهی را بیش‌تر جذب کند .

زیرا گوارش مواد گیاهی دشوارتر از گوارش گوشت و مواد جانوری است .

علاوه بر آن طولانی شدن روده سطح تماس پوشش درونی روده را با غذا افزایش می­دهد .

 نکته : شباهت چینه دان ، سنگدان و معده :  هر سه محل ذخیره موقتی غذا هستند .

 نکته :  تفاوت چینه دان با سنگدان و معده  :  ماهیچه‌های سنگدان و معده از ماهیچه‌های چینه‌دان قوی‌تر هستند و چینه‌دان محل نرم‌تر شدن غذا ولی سنگدان و معده محل خرد و آسیاب کردن مواد غذایی هستند . 

 

نکته : تفاوت های کیسه ی گوارشی و لوله ی گوارشی :

الف )  کیسه ی گوارشی در کیسه تنان مانند هیدر ، عروس دریایی ، شقایق دریایی و مرجان ها دیده می‌شود .

لوله ی گوارشی در بسیاری از جانوران دیده می‌شود . مانند : کرم خاکی ، گنجشک ، ملخ ، انسان  . . .

ب ) کیسه ی گوارشی فقط یک راه به خارج دارد و آن دهان جانور است .

لوله ی گوارشی دو راه به خارج دارد :  دهان و مخرج . . .

ج ) عبور غذا در کیسه ی گوارشی به صورت دو طرفه است .

در لوله ی گوارشی به صورت یک طرفه است . ( به جز در موارد استثنا مانند استفراغ و یا نشخوار )  .

د ) درکیسه ی گوارشی ، گوارش مواد غذایی ابتدا برون سلولی و سپس درون سلولی است و در داخل واکوئول های غذایی ادامه می‌یابد .

در لوله ی گوارشی ، گوارش مواد غذایی فقط به صورت برون سلولی و دورن لوله ی گوارشی انجام می‌شود .

 تغذیه و گوارش در کرم خاکی :

کرم خاکی جانوری همه ­چیز خوار است ، یعنی هم مواد گیاهی و هم مواد جانوری را می ­تواند مصرف کند و درون خاک حرکت می‌کند . 

حرکت کرم خاکی با استفاده از انقباض و انبساط متناوب ماهیچه های حلقوی و طولی زیر پوست صورت می­ گیرد و تار­های کیتینی زیر سطح شکمی به عنوان تکیه ­گاه عمل می­کنند .

عمل تنفس در کرم خاکی به صورت پوستی است که درآن حالت مویرگ ­های خونی دستگاه گوارش ، خون بسته آن به زیر پوست آمده و با استفاده از لایه مرطوب اطراف پوست عمل تبادل گازها را انجام می ­دهد .

کرم خاکی می­تواند با ترشح مایع مخاطی روی بدن خود با نوعی دفاع غیر­اختصاصی از خودش در مقابل میکروب ­های موجود در خاک دفاع کند .

هنگام حرکت درون خاک ، خاک سر راه خود ، همراه با مواد آلی درون آن را می­ بلعد .

*مسیر عبور غذا در بخش­های مختلف دستگاه گوارش کرم خاکی به صورت زیر است :  

دهان :  مواد سر راه را می­بلعد و هیچ نقشی در گوارش غذا ندارد و فقط جمع­آوری کننده غذاست

حلق :  بخش متسع‌تر از دهان بوده و با توجه به شکل­اش می­تواند در ذخیره موقت غذا موثر باشد . 

مری :  از حلق باریک­تر است . نقش مری هدایت غذا از حلق به چینه­دان است .   

چینه­ دان : بخشی حجیم در انتهای مری بوده و نقش آن ذخیره موقت غذاست و نقشی در گوارش مکانیکی و یا شیمیایی غذا ندارد .

* کرم خاکی معده ندارد

سنگ دان : بخشی حجیم و تقریبا هم اندازه چینه ­دان است که ماهیچه ­های آن از چینه­ دان قوی ­تر است و آغاز کننده گوارش غذاست .

درون سنگ دان، سنگ­ریزه ­هایی وجود دارد که همراه غذا وارد لوله گوارشی شده­ اند ، سنگ دان با استفاده از این سنگ­ریزه ­ها نقشی معادل دندان در آسیاب کردن غذا را دارد .

روده :  غذا پس از عبور از سنگدان ، وارد روده می­شود .

روده طویل­ ترین بخش لوله گوارشی کرم خاکی است .

روده محل گوارش شیمیایی غذاست .

در این جا مواد آلی گوارش یافته و پلی مرها به مونومر های سازنده­ شان هیدرولیز می ­شوند و مواد قابل جذب آن‌ها ، جذب می ­شوند .
دستگاه گوارش در کرم خاکی

 *در دیواره ی روده کرم خاکی برجستگی ­هایی وجود دارد که سطح تماس روده را با غذا افزایش می ­دهند و بدین وسیله تعداد سلول­ هایی که در تماس با غذا قرار می­ گیرند ، افزایش می­ یابد و کارایی روده بیش‌تر می­شود .

مخرج :  مواد گوارش نیافته ، خاک و سنگریزه‌ ها از مخرج کرم خاکی خارج می­ شوند .

 نکته :  مسیر لوله گوارشی در کرم خاکی :

مخرج → روده → معده ندارد → سنگدان → چینه دان → مری → مری → حلق → دهان

 

نکته :  خلاصه ی گوارش د رکرم خاکی :  

1 - همه چیزخوار 

2 - فاقد معده 

3 - گوارش مکانیکی در سنگدان به کمک سنگ­ریزه ­ها 

4 - گوارش شیمیایی و جذب ← روده

5 - برجستگی­ های روده  ← افزایش سطح جذب

نکته : برجستگی­ های دیواره روده نقشی معادل پرزها در روده انسان دارند ، چون هردو سطح جذب غذا را افزایش می­ دهند .

 نکته :  چینه دان کرم خاکی از تغییر شکل مری حاصل شده است .

 تغذیه و گوارش در ملخ  :

ملخ جانوری گیاه­خوار است . صفحه­ های آرواره مانندی که در اطراف دهان ملخ قرار دارد ، برای خرد کردن غذا که عمدتاً برگ­ ها و بخش­ های تازه و نرم گیاهی هستند به کار می­رود .

این صفحات کیتینی بوده و قادرند هم بافت­ هایی گیاهی از جمله بافت ­های رو پوست ساقه ، پارانشیم ، کلرانشیم و حتی کلانشیم گیاهان را مورد استفاده قرار دهند .

اما قادر به استفاده از بافت اسکلرانشیم نمی­باشند . چون سلول­ های این بافت یعنی فیبرها و اسکلرئیدها چوبی شده­ اند .

 ملخ جزو حشرات بالدار بوده و توانایی پرواز آن به احتمال زیاد باعث موفقیت آنان به عنوان فراوان ­ترین و متنوع ­ترین بند پایان شده است .

جمعیت ملخ­ ها دارای الگوی رشد نمایی بوده و جزء جمعیت ­های فرصت طلب محسوب می­ شوند .

از نظر ژنتیکی عدد کروموزومی ملخ نر 2n = 23  و ملخ ماده  2n = 24 می ­باشد .

سیستم تنفسی نایی دارد و گردش خون باز .

طناب عصبی شکمی و سیستم دفاع غیر اختصاصی دارد .

ملخ ­ها مانند سایر حشرات اوریک اسید دفع می­کنند .

ملخ نیز مانند کرم خاکی چینه ­دان و سنگدان داشته و علاوه بر آن‌ها ، معده ، سیستم تنفس نایی و چشم مرکب دارد .

* مسیر عبور غذا در بخش­ های مختلف دستگاه گوارش ملخ به صورت زیر است :  

1 - دهان : در دو طرف دهان صفحات آرواره مانند کیتینی دارد که قادرند بخش­ های تازه و نرم گیاهان را ببرند و وارد دهان کنند .

گوارش مکانیکی غذا از دهان آغاز می­شود .

2 - مری : لوله ی کوتاه و خمیده به دنبال دهان است و نقش آن هدایت غذا به چینه­ دان است .

ابتدای مری باریک و انتهای آن به سمت چینه­ دان پهن ­تر است .

3 - چینه­ دان :  به صورت متسع بوده و بین مری و سنگدان قرار دارد .

نقش چینه­ دان، ذخیره ی غذا و نرم­تر کردن آن است .

4 - سنگدان :  کیسه ­ای پهن و هم­ اندازه ی چینه­ دان است که محل ذخیره موقت غذاست .

در سنگدان گوارش مکانیکی نیز صورت می‌گیرد و ذرات غذایی خرد می­شوند .

5 - معده :  کیسه ­ای متسع بعد از سنگدان است که دارای چندین کیسه در اطراف می ­باشد .

نقش اصلی معده گوارش شیمیایی غذاست .دستگاه گوارش ملخ

گوارش مکانیکی درون معده نیز صورت می­گیرد .

نکته :   کیسه­ های معده چندین کیسه در اطراف معده ملخ هستند که به درون معده راه دارند و باعث افزایش کارآیی معده می ­شوند .

نکته :   جذب مواد غذایی در معده ملخ انجام می­ شود .

گوارش شیمیایی و جذب مواد غذایی مقایسه :

6 - روده :  طول روده کوتاه بوده و نقش اصلی آن جذب آب و فشرده ­تر کردن مواد غذایی برای خارج کردن آن‌ها از مخرج است .

 مقایسه و نقش اصلی روده :

کرم خاکی ← گوارش شیمیایی و جذب

ملخ ← جذب آب و فشرده سازی غذا

 

 نکته 1 : نقش برجستگی­ های دیواره روده کرم خاکی در افزایش سطح تماس غذا و افزایش سطح جذب آن با کیسه­ های معدی در ملخ قابل مقایسه است .

 نکته 2  :   مسیر لوله گوارشی در ملخ :  

مخرج → روده → معده و کیسه های معده → سنگدان →  چینه­ دان → مری→ دهان

18

  تغذیه و گوارش در گنجشک  :

گنجشک مهره داری است با چهار اندام حرکتی ، با سیستم عصبی مرکزی و محیطی مجزا ، و سیستم تنفسی ششی به همراه کیسه ­های هوایی ، که مواد دفعی نیتروژن ­دار  را به صورت اوریک اسید دفع می­کند .

دارای قلبی چهار حفره ­ای و سیستم گرش خون بسته است و سیستم ایمنی دارای دفاع غیر اختصاصی و دفاع اختصاصی است .

دارای بال برای پرواز و بالک ­هایی برای جلوگیری از آشفتگی هوا در هنگام پرواز است .

طرح دستگاه گوارش گنجشک بسیار شبیه کرم خاکی و ملخ است .

  *مسیر عبور غذا در بخش­های مختلف دستگاه گوارش گنجشک به ترتیب زیر است :  

1-   دهان :  در ابتدای لوله گوارش دهان پرنده قرار دارد که به صورت منقار محکمی است . نقش منقار جمع­آوری غذاست .

 *پرنده­ ای به نام سهره در جزایر گالاپاگوس زندگی می­ کند .

شکل منقار این پرنده متناسب با نوع غذایی که مصرف می ­کند تکامل پیدا کرده است .

داروین با مطالعه این پرندگان شواهدی در مورد تغییر گونه کشف کرد . 

انواع سهره  :

1 -  سهره گیاه ­خوار درختی ← منقار کوتاه و محکم ← میوه­ خوار

2 -  سهره کوچک حشره­ خوار درختی ← منقار ظریف و باریک ← حشره ­خوار

3 -  سهره کاکتوس ­خوار زمینی ← منقار کشیده و محکم ← کاکتوس ­خوار

4 -  سهره بزرگ زمینی ← منقار کوتاه و خمیده و محکم ← دانه ­خوارسازگاری منقار سهره ها با رژیم غذایی

طبق نظریه تغییر گونه ­ها براساس انتخاب طبیعی داروین ، سال­ های بسیار دور سهره­ های آمریکای جنوبی به جزایر گالاپاگوس مهاجرت کردند و وارد جزایر مختلف شدند ، در هر جزیره با توجه به نوع غذایی که بیشتر وجود داشت ، منقار سهره ­ها متناسب با آن به مرور زمان تناسب پیدا کرد .

منقار پرنده شهدخوار بلند و باریک و کشیده شده تا برای رسیدن به انتهای گل و مکیدن شهد گل کارایی داشته باشد ، بین منقار پرنده شهدخوار و شکل گل ­ها ، تکامل همراه اتفاق افتاده است .

پرنده شهدخوار در گرده افشانی بین گل­ها نیز موثر است .

تکامل همراه در پرنده ی شهد خوار

1 - مری :  لوله ­ای باریک بین دهان و چینه ­دان است و نقش آن هدایت غذا به چینه ­دان است .مری نقشی در گوارش غذا ندارد .

2 - چینه­ دان :  بخشی از مری بوده که متسع شده است .

چینه ­دان پرندگان آن‌ها را قادر می­سازد تا غذایی را که با سرعت بلعیده­ اند ، درون آن ذخیره کنند .

چینه ­دان محل ذخیره موقت و نرم­ تر کردن غذاست .

چینه ­دان نقشی در گوارش مکانیکی یا شیمیایی غذا ندارد .

3 - معده : غذا پس از عبور از چینه ­دان وارد معده می­ شود .

معده محل شروع گوارش شیمیایی و مکانیکی غذاست .

ماهیچه ­های معده قوی­تر از ماهیچه ­های چینه­ دان هستند .

4 - سنگدان : غذا پس از عبور از معده وارد سنگدان می ­شود .

درون سنگدان گوارش مکانیکی ادامه می­ یابد . بسیاری پرندگان همراه با غذاسنگ ریزه نیز می­خورند .

این سنگ­ریزه ­ها سنگ­دان را توانا می­سازد تا به آسیاب کردن غذا  ( گوارش مکانیکی )  بپردازد .

 * پرندگان دندان ندارند و به جای آن سنگ­دان آسیاب کردن غذاها را عهده ­دار است .
دستگاه گوارش در گنجشک

5 - روده :  غذا پس از عبور از سنگ­دان وارد روده می­شود .

درون روده گوارش شیمیایی ادامه می ­یابد .

غذای گوارش یافته جذب روده می‌شود . آب نیز از دیواره روده جذب شده و مواد گوارش نیافته از مخرج خارج می­شود .

 *مسیر لوله گوارشی گنجشک :                           مخرج →روده → سنگدان → معده → چینه­دان → مری→ دهان

 

*خلاصه گوترش در گنجشک :

 

همه ­چیزخوار

گوارش مکانیکی ← معده و سنگدان

گوارش شیمیایی ← معده و روده

جذب← روده

 

*معده هم گوارش مکانیکی را انجام می­دهد و هم گوارش شیمیایی .

* نکته 1 : مقایسه مسیر لوله گوارشی در کرم خاکی ، ملخ و گنجشک :

مخرج →روده  → معده ندارد  →سنگدان → چینه­دان→ مری →   حلق  → دهان  : کرم خاکی

مخرج →روده  → معده و کیسه­های معده  →سنگدان → چینه­دان→ مری → دهان      :  ملخ

مخرج →  روده  →  سنگدان   →   معده     →   چینه­دان   →   مری   →   دهان  :  گنجشک

 

 در مقایسه لوله گوارشی کرم خاکی، ملخ و گنجشک به نکات زیر توجه کنید :

1 - حلق فقط در کرم خاکی دیده می­شود .

2 - مری و چینه­دان بین هر 3 مشترک است .

3 - هر سه سنگدان دارند . در کرم خاکی و ملخ سنگدان بعد از چینه ­دان قرار دارد ، اما در گنجشک معده بین چینه­ دان و سنگدان قرار دارد .

 

*موقعیت سنگدان : 

کرم خاکی و ملخ : چینه دان ← سنگدان

 گنجشک : چینه دان ← معده ← سنگدان

 

4 - کرم خاکی فاقد معده است در حالی که ملخ و گنجشک معده دارند .

5 - ملخ علاوه بر معده ، کیسه­ های معده را نیز دارد . 

 17

* پرندگان :

 

20 - همه چیز خوار ← گنجشگ و مرغ خانگی ( از حشرات ، دانه ها و میوه ها تغذیه می کنند )

22 - گیاه خوار ← پرنده ی شهد خوار ، سهره ی گیاه خوار درختی ، سهره ی کاکتوس خوار زمینی

21 - گوشت خوار  ← عقاب و جغد ( موش ، پرندگان کوچک ، مار و حشرات را شکار می کنند )


 

 تست  :  در  . . . . . . . . .، غذا  . . . . . . . . .                                                                                                                                     ( کنکور سراسري 89 )

1 )  گاو – بدون وجود باكتري‌ها، گوارش پيدا نمي‌كند .           2 )  گنجشك – پس از سنگدان به معده وارد مي‌شود .

3 )  كرم خاكي – پس از سنگدان به روده وارد مي‌شود .        4 )  ملخ – قبل از سنگدان گوارش پيدا نمي‌كند .

پاسخ تشریحی :  در كرم خاكي معده وجود ندارد و غذا پس از سنگ‌دان وارد روده مي‌شود .

در گاو بدون وجود باكتري‌ها سلولز گوارش شيميايي نمي‌يابد اما ساير مواد غذايي در شيردان و روده گوارش شيميايي مي‌يابند .

در گنجشك سنگ‌دان پس از معده قرار دارد بنابراين غذا پس از سنگ‌دان وارد روده مي‌شود .

در ملخ گوارش توسط صفحات آرواره مانندي كه در اطراف دهان وجود دارد آغاز مي‌شود كه اين گوارش از نوع مكانيكي است و قبل از سنگ‌دان نيز انجام مي‌گيرد .

پاسخ صحیح گزينه‌ي «3» می باشد .


 

تست :  در ملخ  . . . . . . . . . . . . . . . . . . گنجشک،  . . . . . . . . . . . . . . . می‌‌شود .                                      ( کنکور سراسري 91 )

1 )  برخلاف - آب در روده جذب                                       2 )  برخلاف - مواد غذایی در معده جذب

3 )  همانند - مواد گوارش نیافته در چینه دان ذخیره              4 )  همانند - غذا پس از گوارش شیمیایی وارد سنگدان

پاسخ تشریحی :  در ملخ جذب موادغذایی در معده صورت می­گیرد و روده در جذب آب و فشرده­ تر کردن مواد غذایی برای خارج کردن از مخرج نقش دارد .

در گنجشک جذب مواد غذایی و آب در روده صورت می ­گیرد ، بنابراین در هر دو جذب آب در روده انجام می­گیرد .

ملخ و گنجشک هر دو چینه ­دان دارند که محل موقتی ذخیره­ ی غذا است اما غذایی که در چینه­ دان گنجشک ذخیره شده هنوز گوارش خود را آغاز نکرده و گوارش آن از معده آغاز می­ شود .

در حالی که غذایی که در چینه ­دان ملخ ذخیره شده گوارش مکانیکی خود را توسط صفحات آرواره مانند اطراف دهان آغاز کرده است .

در ملخ غذا پس از سنگ­دان وارد معده می­ شود بنابراین غذایی که در سنگ­دان قرار دارد گوارش شیمیايی خود را شروع نکرده در صورتی که در گنجشک غذا پس از معده یعنی پس از شروع گوارش شیمیایی وارد سنگ­دان می­ شود .

پاسخ صحیح گزينه‌ي «2» می باشد .


 تست :  در . . . . . . گوارش شیمیایی غذا در روده و در . . . . . . گوارش مکانیکی غذا در معده آغاز می‌شود .             ( کنکور سراسری خارج كشور 91 )

1 )  گنجشک - ملخ                                                     2 )  ملخ - گنجشک               

3 )  گنجشک - کرم خاکی                                            4 )  کرم خاکی - گنجشک

پاسخ تشریحی :  كرم خاكي معده ندارد و گوارش مكانيكي آن از سنگ‌دان و گوارش شيميايي آن از روده آغاز مي‌شود .

در گنجشك گوارش مكانيكي و شيميايي از معده آغاز مي‌شود .

پاسخ صحیح گزينه‌ي «4» می باشد .


 

تست :در دستگاه گوارش  . . . . . . ، بخشی که بلافاصله قبل از  . . . . . . . . . . . قرار دارد ، می تواند مواد غذایی را به طور موقت ذخیره نموده و تنها به  . . . . . . . . . مواد غذایی بپردازد .                                                ( کنکور سراسری 92 )

1 )  ملخ - روده - جذب                                                    2 )  گاو - شیردان - گوارش شیمیایی

3 )  کرم خاکی - روده - گوارش مکانیکی                              4 )  گنجشک - سنگدان - گوارش شیمیایی

پاسخ تشریحی :  در ملخ جذب در معده صورت می گیرد و گوارش شیمیایی نیز انجام می دهد .

در گاو قبل از شیردان هزارلا قرار دارد و نقش آبگیری دارد .

در کرم خاکی قبل از روده سنگدان قرار دارد که گوارش مکانیکی انجام می دهد .

در گنجشک قبل از سنگدان معده قرار دارد که گوارش مکانیکی نیز انجام می دهد .

پاسخ صحیح گزینه  (3)  می باشد .


 تست :  در  . . . ، محتویات لوله ی گوارش ، پس از آن که گوارش مکانیکی را آغاز نمودند ، بلافاصله وارد بخش دیگری می شوند که جایگاه  . . .  است .                          ( کنکور سراسری 93 )

1 ) کرم خاکی بر خلاف گنجشک – ترشح آنزیم های گوارشی

2 ) گنجشک بر خلاف ملخ – اصلی جذب مواد غذایی و آب

3 ) ملخ همانند کرم خاکی – آغاز گوارش شیمیایی مواد غذایی

4 ) گنجشک همانند ملخ – هضم شیمیایی و مکانیکی مواد غذایی

پاسخ تشریحی :  . در ملخ گوارش مکانیکی در سنگدان اغاز می شود و بخش بعدی یعنی روده گوارش شیمیایی و جذب صورت می گیرد .

در ملخ گوارش مکانیکی از دهان آغاز می شود و در بخش بعدی یعنی مری و چینه دان ذخیره بدون گوارش است .

در گنجشک گوارش مکانیکی از معده آغاز می شود و در سنگدان یعنی بخش بعدی گوارش مکانیکی است .

پاسخ صحیح گزینه  (1)  می باشد


 

سازش دستگاه گوارش علف‌خواران :

دستگاه گوارش مهره‌ داران (ماهي‌ها ، دوزيستان ، خزندگان ، پرندگان و پستانداران ) با يك‌ديگر تفاوت‌هايي دارد .

اين تفاوت‌ها براي حداكثر استفاده از غذا و كارايی دستگاه گوارش ايجاد شده است .

طول لوله گوارش تعيين‌كننده نوع غذايي است كه جاندار مي‌خورد .  

( گوشتخواران لوله ی گوارشی كوتاه ، همه چیزخواران و گياه‌خواران لوله ی گوارشی بسيار طويل )  

طول روده گوشتخواران كوتاه‌تر از ساير جانوران است ← گوارش گوشت و مواد جانوري آسان‌تر از مواد گياهي است و غلظت مواد جانوري آن نيز زياد است .

بلندتر بودن طول روده فرصت بيش‌تري مي‌دهد تا مواد غذايي موجود در مواد گياهي را بيش‌تر جذب كند .

گوارش مواد گياهي دشوارتر از مواد جانوري است ← علاوه بر اين طولانی تر شدن روده سطح تماس پوشش دروني را با غذا افزايش مي‌دهد و مي‌دانيم كه غلظت مواد غذايي قابل جذب در غذاهاي گياهي كم‌تر از مواد جانوري است .

 نکته : نوزاد قورباغه كه آبزي است گياه‌خوار است ، اما قورباغه بالغ از حشرات تغذیه می کند و گوشتخوار است .

نسبت طول روده نوزاد قورباغه به طول بدن بسيار بيش‌تر از اين نسبت در قورباغه بالغ است .

هنگام دگرديسي و تبديل نوزاد قورباغه به قورباغه بالغ رشد روده نسبت به ساير اندام‌ها اندك است .

 

                                                                               آبشش ← شش

 * در طي دگرديسي  (تبديل نوزاد قورباغه به قورباغه بالغ)    :   باله‌ها ←  دست و پا

                                                                               رژيم گياه‌خواري ←  رژيم حشره‌خواري  (گوشت‌خواري)

 

 * پستانداران گياه‌خوار عموماً روده ی بسيار طويلي دارند .

در لوله ی گوارشي بسياري از گونه‌هاي پستانداران گياه‌خوار حفره‌هايي وجود دارد كه باكتري‌هاي تجزيه‌كننده سلولز در آن‌جا سلولز موجود در مواد گياهي را به مواد ساده و قابل جذب تبديل مي‌كنند .

 * باكتري‌هاي تجزيه‌كننده سلولز ساكن لوله گوارشي پستانداران گياه‌خوار ، جزء باكتري‌هاي هتروتروف هستند .  ( ضمناً بيش‌تر باكتري‌ها هتروتروف‌اند )  .مقایسه ی طول روده ی علف خواران و گوشتخواران

مي‌دانيم كه جانوران آنزيم سلولاز نمي‌سازند . سلولاز آنزيمي است كه سلولز را هيدروليز مي‌كند و گلوكزهاي آن را آزاد مي‌كند .

در بعضي از گياه‌ خواران مانند فيل و اسب ميكروب‌هاي تجزيه‌‌كننده ی سلولز ، در روده ی  بزرگ يا روده ی كور زندگي مي‌كنند .

روده ی كور و روده‌ي بزرگ فيل و اسب برخلاف انسان مواد حاصل از گوارش سلولز را جذب مي‌كند .

از آن‌جا كه گوارش سلولز در روده باريك اين جانوران انجام نمي‌شود ، بسياري از مواد غذايي موجود در روده‌ي آن‌ها دفع مي‌شود .

 

محل حضور باکتری های تجزیه کننده ی سلولز و ترشح‌کننده سلولاز :

 

اسب و فیل ← روده بزرگ و روده کور : مواد حاصل از تجزیه سلولز جذب روده می شوند

انسان ← روده بزرگ : مواد حاصل از تجزیه سلولز جذب نمی شوند ، ولی ویتامین‌های B و K جذب خون می‌شوند

نشخوارکنندگان ( گاو و گوزن )  ← سیرابی و نگاری : مقدار قابل توجهی از سلولز تجزیه می شود

موریانه ← روده : مواد حاصل از تجزیه سلولز جذب روده می شوند

 

بعضی از تاژکداران جانور مانند به صورت همزیست درون لوله گوارش موریانه­ ها زندگی و آنزیم ­های مورد نیاز برای هضم چوب و سلولز را فراهم می­ کنند .

تاژکداران جانور مانند، آغازیانی هتروتروف و تک­ سلولی هستند .

 نکته : مصرف طولانی مدت آنتی بیوتیک­ های خوراکی ، باکتری ­های دستگاه گوارش از جمله باکتری­های تولید‌کننده‌ی ویتامین B  و K  را از بین می­ برد .

ساخته شدن این دو ویتامین توسط باکتری ­ها باعث می ­شود اگر انسان بنا به اختلالات تغذیه ­ای آن‌ها را مصرف نکند ، با توجه به تولید آ‌‌‌ن‌ها در روده از مصرف خوراکی آنها تقریباً بي‌نیاز باشد .

دستگاه گوارش نشخوارکنندگان :

دستگاه گوارش نشخوار کنندگان مانند گاو ، گوسفند ، گوزن و بز ، برای استفاده از سلولز موجود در مواد غذایی سازگاری پیدا کرده است .

معده این جانوران چهار بخشی است و مواد گیاهی طی مراحل زیر از بخش­ های مختلف دستگاه گوارش عبور می­ کنند .

 

1 -  جانور ابتدا مواد گیاهی را نیمه جویده از دهان وارد مری می­کند .

2 -  مواد گیاهی نیمه­ جویده وارد سیرابی می­شوند  ( تحت تأثیر باکتری­های تجزیه­کننده سلولز قرار می­گیرند )

3 -  سپس مواد نیم جویده وارد نگاری می­شوند ( تحت تأثیر باکتری­های تجزیه ­کننده سلولز قرار می ­گیرند )  

4 -  بازگشت مواد غذایی از نای به مری و دهان

5 -  جویدن مجدد مواد و سپس انتقال از دهان به مری

6 -  ورود مواد غذایی نشخوار شده به هزارلا  ( آب­گیری )  

7 -  انتقال مواد آب­گیری شده به شیردان  ( گوارش شیمیایی )  

8 -  ورود مواد گوارش یافته به روده

9 -  دفع مواد غذایی هضم نشده از مخرجدستگاه گوارش گاو

 

 نکته :  در نشخوار­کنندگان غذا سه­ بار از مری عبور می­ کند :

 نکته :   در رابطه با اجزاء دستگاه گوارش نشخوار کنندگان به نکات زیر توجه کنید :  

* ترتیب ورود غذا :  سیرابی ← نگاری ← هزارلا ← شیردان 

* ترتیب قرار گرفتن از جلو به عقب :  نگاری ← هزارلا ← شیردان ← سیرابی

از نظر اندازه :

کوچکترین ← نگاری ( به سر نزدیک تر است )

بزرگترین ← سیرابی ( به دم نزدیک تر است )

سیرابی و نگاری :  شروع گوارش شیمیایی سلولز  ( گوارش ناقص سلولز )  

شیردان :  معده اصلی گاو است و گوارش شیمیایی کربوهیدرات ها را انجام می­دهد .

روده :  محل کامل شدن گوارش شیمیایی و جذب غذاست .


 

تست :  كدام بخش معده‌ي گاو به دم نزديك‌تر است؟                                         ( کنکور سراسري 87 )

1 )  هزار لا                         2 )  نگاري                          3 )  سيرابي                         4 )  شيردان

پاسخ تشریحی   :  گزينه‌ي «3»

در معده‌ي چهار قسمتي گاو بزر‌گ‌ترين بخش سيرابي است كه به دم گاو نزديك‌تر است و نگاري دورترين بخش معده‌ ی گاو از دم است .


  خلاصه :  

 اجزاء دستگاه گوارش نشخوار کنندگان

* در سیرابی و نگاری مقدار قابل توجهی از سلولز موجود در گیاه تجزیه می­ شوند .

* در شیردان آنزیم­ های گوارشی جانور، موجب گوارش شیمیایی غذا می­شوند .

در شیردان مواد غذایی همراه با باکتری ­هایی که با آن وارد شده‌اند گوارش می­ یابند و مقدار زیادی از مواد غذایی آماده ی جذب می ­شوند .

 *  باکتری­ها با سرعت بسیار تولید مثل  ( تقسیم دوتایی )  می­کنند و بنابراین مقدار آن‌ها تقریباً همیشه در لوله گوارش جانور ثابت می­ماند .

محل استقرار باکتری ها :

فیل و اسب ← روده بزرگ و روده کور ( انتهای لوله گوارش )

گاو و گوزن ( نشخوارکنندگان ) ← سیرابی و نگاری ( ابتدای لوله گوارش )

 

* دستگاه گوارش نشخوارکنندگان به علت سازگاری بیش‌تری که برای زندگی باکتری­های تجزیه­کننده­ی سلولز و گوارش کامل غذا پیدا کرده است، نسبت به علف­خواران دیگر مانند فیل و اسب کارآیی بیش‌تری دارد .

 هضم چوب یا سلولز : 

                                                                               ← به وسیله ی باکتری های ساکن سیرابی و نگاری

1 - در گیاه­خواران  نشخوارکننده ( گاو ، گوسفند ، بز ، گوزن ) ←

                                                                               ← به وسیله ی آغازیان لوله ی گوارش

2 - در موریانه ←  به‌وسیله تاژکداران جانور مانند ( آغازیان ) ساکن لوله گوارش 

 

3 - در گیاه­خواران غیر نشخوارکننده ← به‌وسیله میکروب­ های ساکن روده­ ی کور یا روده بزرگ

 

4 - در انسان ← به‌وسیله باکتری تجزیه¬کننده سلولز موجود در روده¬ی بزرگ 

 

علف­خواران آنزیم تجزیه­ کننده سلولز  ( سلولاز )  را ندارند بلکه برای تجزیه سلولز و استفاده از مواد غذایی آن وابسته به باکتری­ های تجزیه‌کننده سلولز مستقر در لوله گوارش خود هستند و بین آن‌ها رابطه همزیستی از نوع هم­یاری وجود دارد .

e-max.it: your social media marketing partner

دیدگاه‌ها   

+2 #3 نازنین 1394-10-23 20:14
عااااااااااااال یه خیلی ممنون از مطالب خوبتون :-) :-)
نقل قول کردن
+3 #2 mina 1394-08-01 04:38
:lol: ﻋﺎﻟﻲ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺑﺮﺗﺮﻳﻦ ﺧﻴﻠﻲ ﺧﻮﺏ ﺑﻮﺩ
ﻣﻤﻨﻮﻧﻢ
نقل قول کردن
+3 #1 کنکوری 1394-07-29 05:51
ممنون ازمطالبتون به نظرم خوب بودن...یاعلی
نقل قول کردن

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید

Phonenumber
logo-samandehi