درباره ی تریکودینا و مژک داران

در حین هر بحث در زیست شناسی دبیرستان و آمادگی برای نکات ترکیبی کنکوری می توان مباحث مختلفی را از جای جای سه کتاب مرجع کنکور به هم نسبت داد که هر کدام به نوبه ی خود نوعی آموزش یک بحث را به همراه دارند .

ضمناً باید توجه کنید که مباحث زیست شناسی در کنکور بسیار نزدیک به هم بوده و اعضای جدایی ناپذیر بسیاری در هر کدام مشاهده می شود و درست است از تریکودینا شاید سوال کنکور مستقیم طرح نشود ، اما از جوانب و ارتباطات آن با مباحث دیگر در کنکور می توان خیلی سوال طرح کرد .

1 ) تریکودینا چند سلولیه و سایزش چقدره :Terkodina4

تریکودینا جانداری تک سلولی می باشد که حدود 50 um قطر دارد .

2 ) محیط زندگی :

جانداری آبزی می باشد و در سطح بدن ماهی ها زندگی و از باکتری ها (  پروکاریوت ) تغذیه می کند .

3 ) هسته ها :

این جاندار دو هسته دارد: هسته بزرگ ( هلالی شکل ) و هسته کوچک

4 ) حرکت و تغذیه :

1 -  تریکودینا به کمک مژکهای خود بر روی بدن لغزنده ماهی ها حرکت و از باکتری ها تغذیه می کنند .

2 - مژک های این تک سلولی که در کنار دهان سلولی قرار گرفته است ،  بازنش های خود، هم باکتری ها را به سوی دهان سلولی می راند و هم باعث حرکت جاندار روی بدن ماهی می شود .

5 ) خارهای اتصال دهنده :

این جاندار دارای خارهای اتصال دهنده ای میباشد که در کنار مژک و دهان سلولی قرار ندارد و جاندار را به تکیه گاه خود یعنی روی بدن ماهی متصل می کند .

6 ) عواملی که باعث می شود تا تریکودینا جانداری بسیار تخصص یافته باشد :

1 - مژک ( برخی سلول های بدن ما نیز دارد )Terkodina3

2 - دهان سلولی

3 - خارهای اتصال دهنده

7 ) نقش DNA تریکودینا :

برخی ژن های موجود در DNA تریکودینا شکل و ویژگی های ریخت شناسی سلول را تعیین و برخی ژنهای دیگر با تولید پروتئین های اختصاصی شکل و کار سلول را اختصاصی می کنند.


8 ) همانندی های بین سلول های بدن ما و تریکودینا :

1 - هردویوکاریوت هستند و ویژگی های سلولهای یوکاریوتی مانند اندامک غشا دار در آنها دیده می شود.

 

2 - داشتن مژک ==>  بعضی از سلول های بدن ما مانند تریکودینا مژک دارند.

3 - هر دو هسته و غشای سیتو پلاسمی دارند .

4 - تمامی سلولهای زنده غشای سیتو پلاسمی دارند .


ترکیب نامه ی کنکور 1 : تریکودینا

الف ) رده بندی جانداران :

تریکودینا جزو آغازیان هتروتروف ، تک سلولی ، هوازی ، متحرک و مژکدار می باشد .

نکته : تریکودینا باکتری میخوره  ، کپک های مخاطی سلولی و پلاسمودیومی نیز باکتری ها را می بلعند.

ب ) نکته ترکیبی تعداد هسته های تریکودینا :

1 - در وسط کیسه رویانی(گامتوفیت ماده) نهاندانگان مانند تریکودینا یک سلول دو هسته ای داریم .

2 - تعداد سلولهای دانه ی گرده رسیده در نهاندانگان و تعداد پوسته تخمک آنها مانند تعداد هسته های تریکودینا 2 عدد است .

3 - گوارش در تریکودینا :

فقط گوارش درون سلولی دارد. ( آندوسیتوز و ایجاد واکوئل غذایی وترکیب لیزوزوم با آن و در نهایت ایجاد واکوئل گوارشی ....)

4 - تبادل گازها :

اکسیژن و دی اکسید کربن از طریق انتشار از دیواره و غشا رد شده وارد و خارج می شوند .

5 - یوکاریوت یا پروکاریوت :

تریکودینا یوکاریوت است وDNA خطی (در هسته) و حلقوی =DNA سیتوپلاسمی (در میتو کندری ) دارد .

نکته :

ژنوم تریکودینا : یک مجموعه از کروموزوم های هسته بزرگ  +  یک مجموعه از کرروموزوم های هسته ی کوچک +DNA میتوکندریایی

6 - رابطه ها :

رابطه تریکودینا و باکتری از نوع صیادی می باشد .

دقت کنید که رابطه بین تریکودینا و ماهی از نوع همسفرگی نمی باشد.

7 - سلولهای مژک دار :

1 - عروس دریایی ( سلولهای پوشاننده درون لوله های کیسه گوارشی )

2 - لوله فالوپ ( ابتدا و طول لوله ی فالوپ )

3 - تریکودینا و پارامسی (  آغازیان مژک دار )

4 -  حلزون و مجاری نیم دایره ای گوش

5 - سلولهای بافت پوشش بینی، نای و نایژکها

6 - کاپولای ماهی

چند مورد از اعمال کلی مژک ها در سلول های جانداران :

الف ) حرکتی :  

1 - حرکت دادن مایع اطراف در لوله تنفسی + 2 - حرکت خود جاندار  تریکودینا

ب )  تغذ یه ای == > در تریکودینا

ج )  دفاعی == > در مجرای تنفسی

ویژگی های مژکداران :

1 -  پیچیده ترین و غیر معمول ترین آغازیان می باشند .Paramesi

2 - همه تعداد فراوانی مژک در ردیف های متراکم دارند. ( برخلاف برخی سلولهای ما( اسپرم) تاژک ندارند)

3 -  پارامسی و تریکودینا هر دو دهان سلولی دارند. ( دهان سلولی تریکودینا و شیارهای دهانی پارامسی)

4 -  بیش ترشان دو هسته دارند. 

5 - سه نوع واکوئل دارند :

الف ) واکوئل غذایی ( گوارش مواد غذایی )

ب ) واکوئل ضربان دار ( تنظیم آب )

ج ) واکوئل گوارشی( از ترکیب واکوئل غذایی و لیزوزوم )

6 - دیواره سخت و انعطاف پذیر دارند . 

7 - تک سلولی هستند ( مانند اغلب آغازیان + برخلاف سلولهای بدن ما ارتباط سیتو پلاسمی با سایر تریکودینا ها یا پارامسی ها ندارد )

8 - معمولاً با میتوز ( مانند اغلب آغازیان ) تولید مثل می کنند .

بعد چند نسل میتوز در صورت عدم میوز و تولید مثل جنسی خواهند مرد .

9 - تاژک هیدر و مژک تریکودینا :

تاژک در هیدر مانند مژک تریکودینا نقش تعذیه ای دارد ولی در حرکت نقش ندارد.

10 - همانندی های سلول های بدن ما و تریکودینا بصورت ترکیبی :

الف ) برخی از سلولهای بدن ما ( میونها) چند هسته ای هستند .

ب ) در هر دو mRNA تک ژنی است و تنظیم بیان ژن توسط عوامل رونویسی و عمدتا هنگام شروع رونویسی صورت می گیرد و در هر دو پدیده ی رونویسی از ترجمه جدا است .

ج ) ژن های آن گسسته است .

د ) میوز و میتوز دارند ( البته همه سلولهای بدن ما میوز و میتوز ندارند )

رمز نامه ی کنکور 1 : تریکودینا

1 - ویژگیهای تریکودینا ==>  یه آبزی مژه های مثل خار شو مثل فرفره پرتاب کرد تو دهن باکتری ، و باکتری ترک دنیا گفت !

1 ) ( یه ) تک سلولی

2 ) آبزی

3 ) ( مژه) مژکدار

4 ) خار اتصال دهنده

5 ) حرکت فرفره مانند

6 ) دهان سلولی

7 ) تغذیه از باکتری ها

8 ) ( ترک دنیا ) تریکودینا 

2- ویزگی های مژکداران == > مژ د ه، تو دوای سخت و پیچیده رتبه 1 آوردی، تا میتونی از غذای روی میز بخور!

1 ) ( مژ ) مژکدار

2 ) (د - ه) دو هسته ای

3 ) (د - وا) دوتا واکوئل

4 ) ( دعوا ) می تونه دعوا کند ( متحرک !!! )

5 ) (سخت) دیواره سخت و انعطاف پذیر

6 ) ( پیچیده ) پیچیده ترین آغازین

7 ) ( 1 ) تک سلولی

8 ) ( میتونی ) میتوز

9 ) ( میز ) میوز

10 ) ( بخور ) هتروتروف 

3) سلولهای مژک دار == > فال عروس مژه ماهو تو گوشش گفتم ،  یه تر پ از توکاپ برداشت و کرد تو لوله های تنفسی ام !

1 ) ( فال ) لوله های فالوپ

2 ) ( عروس ) عروس دریایی

3 ) ( مژه ) مژک دار

4 ) ( ماه ) ماهی

4 ) گوش

5 )( تر ) تریکودینا

6 ) ( پ ) پارامسی

7 ) ( کاپ ) کاپولای ماهی

8 ) لوله ¬های تنفسی

4 -  عواملی که باعث شده تریکودینا سلولی بسیار تخصص یافته باشد: تریکودینا ترک دنیا گفته و خا د م مخصوص شده !

1 ) خارهای اتصال دهنده

2 ) دهان سلولی

3 ) مژک

5- هسته ی بزرگ تریکودینا هلالی و هیولاتره ( بزرگ )

 

حال به تست های آموزشی زیر که نزدیکی زیادی با تست های کنکور دارند با دقت توجه کنید


 

1 . چند مورد جمله ی زیر را بدرستی کامل می کند؟

مژکداران .....................................

الف) تتراد تشکیل نمی دهند  

ب )دو نوع واکوئل دارند: گوارشی و ضرباندار

ج ) دارای واکوئلهای ضربان دار با توانایی تغییر اندازه هستند

د ) اکثرشان دو هسته دارند.

1 ) یک      2 ) دو       3 ) سه      4 ) چهار


 
 پاسخ :  گزینه 2 صحیح می باشد . تشکیل تتراد در جانداری دیده می شود که میوز دارد . موارد ج و د صحیح می باشند .

در تریکودینا سه نوع واکوئل داریم : غذایی + گوارشی( لیزوزوم + واکوئل غذایی ) + ضرباندار ( نداشتن دیواره و جهت تنظیم آب )

 

2 . کدام مورد صحیح می باشد ؟

الف ) فقط ابتدای لوله ی فالوپ مژک وجود دارد

ب ) تریکودینا بر خلاف کپک مخاطی از باکتری ها تغذیه می کند

ج ) واکوئل غذایی حاصل ترکیب لیزوزیم و واکوئل گوارشی است

د ) تریکودینا مانند بعضی از آغازیان هتروتروف است


 

پاسخ : گزینه 4 صحیح می باشد . در ابتدا و طول لوله فالوپ ( لوله ا ی که تخمدان را به رحم وصل می کند ) مژک داریم .

هم کپک و هم تریکودینا هردو باکتری می خورند . به جای لیزوزیم باید لیزوزوم نوشت . بعضی از آغازیان هتروترف هستند .

 

 

3 . رابطه بین تریکودینا و باکتری مانند رابطه ی بین.................. از نوع ................است .

الف ) ماهی و تریکودینا - همزیستی

ب ) مورچه و گیاهی که شته از آن تغذیه می کند - انگلی

ج ) جلبک و روزن داران – همیاری

د ) سیانو باکتری و آسکومیست - صیادی


 

پاسخ : گزینه 1 صحیح می باشد .

رابطه ی صیادی نوعی رابطه ی همزیستی است .

رابطه سیانوباکتری و آسکومیست را در گلسنگ داریم و از نوع همیاری است .

مورد 2 رابطه بصورت انگلی است ولی از نوع غیر مستقیم .

 

4 . چند مورد درست می باشد ؟

الف ) تعداد پوسته ی تخمک نهاندانگان از تعداد هسته ها ی تریکودینا بیشتر است .

ب ) پارامسی برخلاف تریکودینا دهان ندارد .

ج ) اندازه واکوئل غذایی پارامسی همواره از هسته ی کوچک بزرگتر است .

د )  تعداد هسته ی یکی از سلولهای مرکز کیسه ی رویانی نهاندانگان با تریکودینا برابر است .

هـ )هر سلولی مانند تریکودینا که 2 هسته دارد دیپلوئید است .

1 ) یک           2 ) دو           3 ) سه           4 ) چهار 


 

پاسخ : گزینه 1 صحیح است .

مورد د صحیح است . در مورد بند هـ قارچ ها را می توان نام برد که تا هسته ها ادغام نشده اند هاپلوئید هستند .

 

توضیحات از دکتر الیاس فداکار

تنظیم از محمد قاسمی

 

e-max.it: your social media marketing partner

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید

Phonenumber
logo-samandehi