فصل 1 زیست 2 کنکور ( ایمنی بدن )

مكانیسم‌های دفاع :بدن ما با دو روش دفاعی با میكروب‌های بیماری‌زا و سایر عوامل بیگانه مبارزه می کند : دفاع غیر اختصاصی و دفاع اختصاصی . شرح دفاع غیراختصاصی :نخستین خط

دفاعی در برابر هجوم میكروب‌ها است .

این خط دفاعی در برابر اغلب میكروب‌ها یكسان عمل می‌كنند و قادر نیست میكروب‌های مختلف را از یك‌ دیگر شناسایی كند .

به عبارت دیگر در این روش باکتری مولد ذات الریه ( استرپتوکوکوس نومونیا ) و باکتری مولد سل ( مایکوباکتریوم توبرکلوسیز ) از هم تشخیص داده نمی شوند و هر دو به طور یکسان و به عنوان سلول بیگانه مورد حمله قرار می گیرند .

میکروب ها شامل ویروس ها ، باکتری ها ، قارچ ها و سایر موجودات ریز بیماری زا و غیر بیماری زا می شود .

دفاع غیراختصاصی تحت عناوین نخستین خط دفاع غیراختصاصی و دومین خط دفاع غیراختصاصی نام گذاری می‌شود .

نخستین خط دفاع غیراختصاصی شامل بخش های زیر می‌شود :

1 - لایه‌های شاخی سطح پوست : سلول‌های ( شاخی ) مرده سطح پوست مانع از ورود بسیاری از میكروب‌ها به بدن می‌شوند .

نکته کنکوری : پوست بدن ما از بافت سنگفرشی چند لایه‌ای ساخته شده است و لایه‌ای ضخیم از سلول‌های مرده ( شاخی ) آن را از خارج می‌پوشاند .

سلول‌‌های مرده پوست دائماً در معرض فرسوده شدن و كنده شدن قرار دارند و با تقسیمات مداوم سلول‌های زنده ای كه در عمق قرار گرفته‌اند ، جبران می‌شوند .سلول های لایه شاخی دارای پروتئینی به نام کراتین هستند .

نکته کنکوری : نوعی قارچ دئوترومیست با مصرف سلول های لایه شاخی پوست می تواند سبب بیماری پوستی در لای انگشتان پای ورزشکاران می شود . لذا می توان استنباط کرد که لایه شاخی پوست بر این قارچ بی اثر است .

نکته کنکوری : سلول های شاخی شده ی پوست انسان همانند سلول های چوب پنبه ای ،بافت اسکلرئید ، اسکلرانشیم ، سلول های فیبر و عناصر آوندی گیاهان مرده و فاقد هسته اند و برای تعیین کاریوتیپ سلول های مناسبی نیستند .

2 - چربی پوست و عرق : سطح پوست را اسیدی و از رشد بسیاری از میكروب‌ها جلوگیری می‌كنند .

نکته کنکوری : بعضی باكتری‌ها ، مثل باکتری مولد جوش صورت ( پروپیونی باكتریوم آكنس ) ، در غده‌های چربی موجود در پوست رشد می‌كنند و با متابولیزه كردن نوع خاصی از مواد چربی باعث جوش صورت می‌شوند .

لذا می توان استنباط کرد که نخستین خط دفاعی غیر اختصاصی بدن بر باکتری مولد جوش صورت بی اثر است .

3 - آنزیم لیزوزیم : در عرق وجود دارد و دیواره سلولی باكتری‌ها را تخریب می‌كند .

نکته کنکوری : آنزیم لیزوزیم علاوه بر عرق ، در بزاق ، اشک و ترشحات مخاطی نیز وجود دارد .

لیزوزیم موجود در بزاق دیواره سلولی باكتری‌های بیماری‌زا را از بین می‌برد و باعث ضدعفونی كردن حفره دهان و غذا می‌شود .

اطراف سلول باكتری چند لایه وجود دارد كه عبارت‌اند از :

1 - غشای پلاسمایی : داخلی‌ترین لایه است ودر همه‌ی باكتری‌ها وجود دارد .

2 - دیواره سلولی : در بیش‌تر باكتری‌ها ، در اطراف غشای پلاسمایی در سمت خارج قرار دارد . دیواره سلولی ، باكتری‌ها را در محافظت و حفظ شكل سلول یاری می کند .

این بخش تحت تاثیر آنزیم لیزوزیم تخریب می شود .

3 - كپسول : در بعضی باكتری‌ها دیواره سلولی به‌وسیله پوشش چسبناكی ، به نام كپسول احاطه شده است .

کپسول در محافظت از سلول و چسبندگی به سطوح به باكتری كمك می‌كند .

نکته کنکوری ترکیبی : جنس كپسول از پلی‌ساكارید بوده و باكتری را در برابر دستگاه ایمنی بدن محافظت می‌كند و در نتیجه موجب بیماری‌زایی آن می‌شود .

به عنوان مثال باكتری مولد ذات‌الریه به نام علمی استرپتوكوكوس نومونیا دارای دو نوع ( سویه ) است .

نوع بدون کپسول آن بیماری زا نیست . در حالی که نوع کپسول دار آن بیماری زا است . لیزوزیم ، نخستین خط دفاعی بدن در برابر باکتری کپسول دار مولد ذات الریه موثر نیست زیرا کپسول باکتری از اثر آن بر دیواره جلوگیری می کند .

نکته کنکوری : عامل اصلی بیماری زایی باکتری مولکول DNA است نه کپسول .

4 - لایه‌های مخاطی : سطح داخلی لوله‌ی گوارشی ، مجاری تنفسی و مجراهای ادراری لایه شاخی ندارند ، اما با لایه‌های مخاطی پوشیده شده‌اند .

مایع مخاطی كه از این لایه‌ها ترشح می‌شود با روش‌های زیر میكروب‌ها را از بین می برد :

1 - وجود لیزوزیم : دیواره سلولی باكتری‌ها را از بین می‌برد .

2 - به دام انداختن میكروب‌ها : از نفوذ آنها به بخش‌های عمیق ترجلوگیری می کند .

3 - خارج کردن میكروب‌ها از بدن ؛ در مجاری تنفسی ، مایع مخاطی و میكروب‌های به دام افتاده‌ در آن ، به كمك مژك‌های سلول‌های این مجراها به سمت بالا ، یعنی حلق ، رانده می‌شود و به‌صورت خلط در می‌آید .

? خلط در مجاری تنفسی توسط زنش مژک ها بالا آمده و به حلق می رسد .

سپس یا به طور ارادی از حلق خارج می‌شود و یا در اثر بلع به معده منتقل می‌شود و میكروب‌های آن در اثر شیره‌ی معده از بین می روند . . .

نکته کنکوری‌ی 1 : در سطح داخلی لوله‌ی گوارش ، سلول‌های ترشحی برون‌ریز قرار دارند كه موسین ترشح می‌كنند .

موسین پس از جذب آب ماده‌ای چسبناك به نام موكوز ( موکوس ) را به‌وجود می‌آورد . موکوز یکی از اجزای اصلی تشکیل دهنده ی خلط است .

نکته کنکوری‌ی 2 : سطح داخلی دیواره مجاری هوا از بینی تا نایژك‌های انتهایی ( بینی ، نای ، نایژه ، نایژك ) از یك بافت پوششی مژه‌دار پوشیده شده است و ترشحات مخاطی روی این سلول‌ها لایه چسبناكی به وجود می آورد كه علاوه بر مرطوب كردن هوای تنفسی ، ذرات موجود در هوای دم را جذب می‌كند .

نکته کنکوری‌ی 3 : در بدن انسان سلول‌های مژك‌دار در بخش های زیر مشاهده می‌شود :

1 - در مجاری تنفسی : شامل بینی ، نای ، نایژه ، نایژك انتهایی می باشند .

2 - در بخش حلزونی گوش درونی : در شنوایی موثرند .

3 - در مجاری نیم‌دایره گوش درونی : در درک وضعیت سر و حفظ تعادل مؤثرند .

4 - در لوله‌ی فالوپ : مژك‌های لوله فالوپ در حركت تخمك و زیگوت به سمت رحم جهت جایگزینی مؤثرند .

نکته کنکوری‌ی 4 : دود سیگار و سایر دخانیات ، با تجمع در شش‌ها ، مژک‌های سطح دستگاه تنفسی را از كار می‌اندازد .

این عمل باعث تجمع خلط در ریه ها و کاهش ظرفیت های تنفسی می شود .

5 - شیره‌ی معده : اسید موجود در شیره‌ی معده می‌تواند میكروب‌ها را از بین ببرد .

نکته کنکوری : در غده‌های معده و در عمق انشعابات آن ، تعدادی سلول كه از نظر اندازه‌ از سایر سلول ها بزرگ‌ ترند ، وجود دارند و آن‌ها را سلول‌های حاشیه‌ای می‌نامند . این سلول‌ها اسیدكلریدریك می‌سازند .

اسید كلریدریك علاوه بر ضدعفونی كردن غذا و از بین بردن میكروب‌ها ، پپسینوژن را به مولكول‌های كوچك‌تر تبدیل نموده و به‌صورت پپسین فعال در می‌آورد .

6 - آنزیم لیزوزیم موجود در اشك و بزاق : دیواره باکتری ها از بین می برد .

7 - دفع میكروب‌ها از راه دفع ادرار و مدفوع : از تجمع باکتری ها و ایجاد عفونت جلوگیری می کند .

8 - میکروب زدایی از طریق عطسه و سرفه : میکرب ها را از دستگاه تنفسی خارج می کند .

نکته کنکوری : حساسیت زیاد نای ، نایژه‌ها و مجاری بینی باعث می‌شود تا ورود گازها و مواد خارجی باعث واكنش انعکاسی سرفه و عطسه شود .

در این حالت هوا با فشار از راه دهان ( سرفه ) و یا بینی ( عطسه ) همراه با مواد خارجی از جمله میكروب‌ها به بیرون رانده می‌شود .

 خلاصه بحث نخستین خط دفاع غیراختصاصی :

دومین خط دفاع غیراختصاصی :

اگر میكروب‌ها از نخستین خط دفاع غیر اختصاصی ( پوست و لایه‌های مخاطی ) عبور كنند ، آن‌گاه با دومین خط دفاع غیراختصاصی برخورد می کنند .

1 - پاسخ التهابی

2 - پاسخ دمایی

3 - گلبول‌های سفید

4 - پروتئین‌ها


1 - پاسخ التهابی :

التهاب نوعی پاسخ موضعی است كه به دنبال خراش ، بریدگی ، یا هر نوع آسیب بافتی دیگر بروز می‌كند و باعث سركوب عفونت و تسریع بهبودی می‌شود .

فرض كنید سوزنی به انگشت شما فرو رفته است و راهی برای ورود میكروب‌های بیماری‌زا به بخش‌های زیرین به وجود آورده است .

( مطابق شكل فوق ، در پاسخ التهابی ، اتفاقات زیر به ترتیب روی می دهند :

الف - از سلول‌های آسیب‌دیده انگشت دو ماده ترشح می‌شود .

1 - هیستامین : موجب گشادی رگ‌ها و افزایش خون در محل آسیب دیده می‌شود .

این عمل باعث تورم ، گرمی و قرمزی محل آسیب‌دیده می‌شوند . این علائم نشان‌دهنده‌ی التهاب هستند .

2 - مواد شیمیایی جذب‌كننده‌ی گلبول‌های سفید : این مواد شیمیایی ، گلبول‌های سفید خون به ویژه ، نوتروفیل‌ها و مونوسیت‌ها را جذب محل آسیب‌دیده جذب می‌كنند .

نوتروفیل‌ها و مونوسیت‌ها با عمل دیاپدز از دیواره‌ی مویرگ‌ها عبور می‌كنند و به محل آسیب‌دیده می‌روند .

در محل ورود میكروب‌ها ، نوتروفیل‌ها و مونوسیت‌ها به همراه ماكروفاژهای مستقر در محل عفونت را سركوب كرده و از انتشار میكروب‌ها و آسیب سایر بافت‌ها جلوگیری می کنند .

مونوسیت ها پس از خروج از مویرگ ، درون بافت پس از تغییراتی به ماکروفاژ تبدیل می شوند .

ب - هیستامین با گشاد كردن رگ‌ها و افزایش خون‌رسانی ، عمل دیاپدز را تسهیل می‌كند .

تعداد زیادی نوتروفیل و مونوسیت از رگ خونی خارج شده و به همراه ماكروفاژهای مستقر در محل به میكروب‌هایی كه از نخستین خط دفاع غیراختصاصی عبور كرده‌اند ، حمله می‌كنند .

نکته کنکوری : هیستامین هم از سلول های سالم ( ائوزینوفیل و ماستوسیت ) و هم از سلول های آسیب دیده ( بافت پوششی پوست ) ترشح می شود .

ج - به علت آسیب بافتی و سركوب عفونت ، تعداد زیادی گلبول سفید مرده و نیز سلول‌های بافتی از بین رفته و میكروب‌های كشته شده بر جای می‌ماند كه مجموعاً چرك را به‌وجود می‌آورند .

علاوه بر موارد فوق ماكروفاژها بدن را از سلول‌های مرده و اجزای سلولی فرسوده پاكسازی می‌كنند .

گلبول‌های سفید موجود در چرك غالباً نوتروفیل‌ها و ماكروفاژها می‌باشند .

1 : نوتروفیل‌ها سلول‌هایی هستند كه تحرك زیادی دارند .

این سلول‌ها با خاصیت تاكتیك شیمیایی به سوی ذرات خارجی یا بافت‌های در حال تخریب جذب می‌شوند و با پدیده فاگوسیتوز آن ها را از بین می برند .

2 : ماكروفاژها سلول‌هایی درشت به قطر 80 میكرون هستند كه در بافت‌های بدن مستقر هستند و با داشتن لیزوزوم‌های فراوان در مبارزه با عوامل بیماری‌زا نقش مهمی دارند .

منشأ ماكروفاژها ، مونوسیت‌هایی هستند كه پس از خروج از خون با روش دیاپدز وارد بافت‌ها شده‌اند .

لیزوزوم های درون ماکروفاژها با همکاری شبکه ی آندوپلاسمی زبر و دستگاه گلژی ساخته می شوند .

با توجه به نقش مهم گلبول های سفید در فرآیند ایمنی بخشی در این جا مطالب .

مربوط به درس گردش مواد زیست سال دوم در مورد این سلول ها را مرور می کنیم :

 تعداد : تقریباً 7000 در هر میلی‌لیتر مکعب خون

 نقش : در سیستم ایمنی و دفاعی

 عمر : از چند ساعت تا چند هفته حتی تا بیش از یكسال

 مراکز تولید : مغز استخوان ، گره‌های لنفی ، تیموس ، طحال ، لوزه‌ها و آپاندیس

 ویژگی : سلول‌هایی کامل و دارای اندامک‌های گوناگون

 انواع گلبول‌ های سفید :

گلبول‌های سفید به دو نوع اصلی گرانولوسیت و آگرانولوسیت تقسیم می‌شوند . تفاوت این دو ، در سیتوپلاسم و شکل هسته است :

گرانولوسیت‌ها سیتوپلاسم دانه‌دار و هسته چند قسمتی دارند .

آگرانولوسیت‌هادارای سیتوپلاسم صاف و تک هسته‌ای هستند .

گرانولوسیت‌ها :

شامل سه گروه نوتروفیل ، ائوزینوفیل و بازوفیل هستند . ( ( برای به خاطر سپردن : گرانولوسیت ها همگی در انتهای خود کلمه فیل دارند ) ) .

 بازوفیل‌ها : هسته ی نعل اسبی دارند و دو ماده ترشح می‌کنند :

1 - هپارین ضد انعقاد خون است .

2 - هیستامین گشاد‌کننده رگ‌هاست .

نکته کنکوری‌ی 1 : برای جلوگیری از انعقاد خون در ظروف انتقال خون ، آن‌ها را به هپارین آغشته می‌کنند .

نکته کنکوری‌ی 2 : هپارین موجود در خون ، از انعقاد خون در رگ‌ها جلوگیری می‌کند .

نکته کنکوری‌ی 3 : هیستامین ، سبب بروز حساسیت یا آلرژی است .

 نوتروفیل‌ها
هسته ی سه قسمتی دارند .

تحرک زیادی داشته و خاصیت تاکتیک شیمیایی دارند . یعنی این که به سوی ذرات خارجی یا بافت‌های در حال تخریب کشیده و جذب می‌شوند و با پدیده فاگوسیتوز موجب از بین رفتن آن‌ها می‌شوند .

نکته کنکوری : نوتروفیل‌ها قادرند خود را باریک کرده و از منافذ مویرگ‌ها گذر کرده و خود را به بافت آسیب‌دیده برسانند و میکروب‌ها و سلول‌های آسیب دیده را فاگوسیتوز نمایند . این پدیده را دیاپدز می‌نامند .

ائوزینوفیل‌ها :

از نظر ظاهری شبیه نوتروفیل‌ها هستند ، ولی قدرت آندوسیتوز آن‌ها کم‌تر است .

در موارد زیر تعداد ائوزینوفیل‌ها افزایش می‌یابد :

1 - عفونت‌های انگلی

2 - حساسیت‌ها ( آلرژی‌ها )

نکته کنکوری : ائوزینوفیل‌ها با ترشح موادی ، بسیاری از انگل‌ها را نابود می‌کنند .

آگرانولوسیت‌ها :

به دو گروه مونوسیت‌ها و لنفوسیت‌ها تقسیم می‌شوند .


( مونوسیت‌ها : هسته ای بزرگ و کمی فرورفته دارند . مونوسیت‌ها دارای حرکات آمیبی شکل هستند و به کمک پدیده‌ای به نام دیاپدز از منافذ رگ‌های خونی عبور می‌کند .

سپس درون بافت‌های بدن مستقر می‌شوند .

به مونوسیت‌های مستقر در درون بافت‌ها ماکروفاژ گفته می‌شود .

( ماکروفاژها ، سلول‌هایی درشت با قطر 80 میکرون مستقر در بافت‌ها ، هستند و لیزوزوم‌های فراوان دارند .

نکته کنکوری‌ی 1 : نقش اصلی ماکروفاژها ، مبارزه با عوامل بیماری‌زای درون بافت‌هاست و این عمل را با فاگوسیتوز انجام می‌دهند .

نکته کنکوری‌ی 2 : مونوسیت‌ها همراه با نوتروفیل‌ها به باکتری‌ها ، ویروس‌ها وسایر ذرات خارجی که به بدن وارد شده‌اند ، حمله کرده و آن‌ها را از بین می‌برند .

لنفوسیت‌ها : هسته ای بزرگ و یک قسمتی دارند .

به دو نوع اصلی لنفوسیتB و لنفوسیتT تقسیم می‌شوند .

لنفوسیت B در مغز استخوان ساخته شده و همان جا به بلوغ می‌رسد .

و با ترشح پادتن در ایمنی بدن و سیستم دفاعی مؤثر است .

لنفویست T از مغز استخوان منشأ می‌گیرد و در تیموس به بلوغ می‌رسد و به صورت مستقیم با سلول‌های آلوده به ویروس و سلول‌های سرطانی مبارزه می‌کند و پروتئینی به نام پرفورین می‌سازد که دو سلول فوق را از بین می‌برد .

نکته کنکوری‌ی 1 : طول عمر گلبول‌های سفید موجود در خون از چند ساعت تا چند هفته است .

نکته کنکوری‌ی 2 : طول عمر مونوسیت‌هایی که در بافت‌ها به ماکروفاژ تبدیل می‌شوند ، بیش از یک سال است .

نکته کنکوری‌ی 3 : گرانولوسیت‌ها ، مونوسیت‌ها و تعدادی از لنفوسیت‌ها ، در مغز استخوان ساخته می‌شوند .

نکته کنکوری‌ی 4 : بعضی لنفوسیت‌ها ، به وسیله بافت لنفی به وجود می‌آیند .

جمع بندی گلبول های سفید :

نوتروفیل خاصیت تاكتیك شیمیایی ، دیاپدز ، فاگوسیتوز دارند .

گرانولوسیت ائوزینوفیل در عفونت‌های انگلی و آلرژی‌ها افزایش می‌یابند .

بازوفیل ترشح هپارین ( ضد انعقاد خون ) و هیستامین ( گشادكننده‌ی رگ‌ها )

3 : انواع گلبول‌های سفید

مونوسیت با دیاپدز وارد بافت‌ها شده و به ماكروفاژ تبدیل می‌شوند .

آگرانولوسیت :

لنفوسیت بعضی لنفوسیت‌ها به وسیله‌ی بافت لنفی به‌وجود می‌آیند .

4 :سلول‌های زیر می‌توانند در هنگام التهاب عمل دیاپدز انجام دهند :

1 - مونوسیت‌ها 2 - نوتروفیل‌ها

5 : سلول‌های زیر می‌توانند عمل آندوسیتوز انجام دهند یعنی فاگوسیت هستند . ( فاگوسیتوز نوعی آندوسیتوز است )

1 - مونوسیت‌ها 2 - نوتروفیل‌ها 3 - ماكروفاژها

سوال کنکور : در حضور كورتیزول زیاد در خون انسان ، كدام رویداد غیرممكن است؟ ( کنکور سراسری خارج كشور 86 )

1 ) افزایش ائوزینوفیل‌ها 2 ) كاهش لنفوسیت‌های 3 ) كاهش پروتئین‌های بافت 4 ) افزایش قند خون

پاسخ تشریحی کنکور : تعداد ائوزینوفیل‌ها در برخی عفونت‌های انگلی و در حساسیت زیاد می‌شود .

نقش آن‌ها در حساسیت ، تسکینی است و نیز می‌توانند با ترشح موادی بسیاری از انگل‌ها را نابود کنند . پاسخ صحیح گزینه‌ی "1" می باشد .
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

سوال کنکور : كدام عبارت صحیح است؟ ( کنکور سراسری خارج كشور 87 )

1 ) همه‌ی گرانولوسیت‌ها در مغز استخوان ساخته می‌شوند .

2 ) نوتروفیل‌ها از ائوزینوفیل‌ها ، قدرت اندوسیتوزی كم‌تری دارند .

3 ) آگرانولوسیت‌ها در عمل فاگوسیتوز و ترشح هپارین نقش دارند .

4 ) برخی گرانولوسیت‌های تغییر یافته می‌توانند تا بیش از یك سال زنده بمانند .

پاسخ تشریحی کنکور : مراحل تكثیر و بلوغ همه‌ی گلبول‌های سفید به جز لنفوسیت‌های بالغ در مغز استخوان گذرانده شده است .

ماكروفاژ‌ها كه می‌توانند بیش از یك سال در بافت‌ها زنده بمانند مونوسیت‌های خارج شده از خون و جزو اگرآنولوسیت‌ها هستند .

نكته : اگرآنولوسیت‌های تغییر یافته‌ی دیگری هم هستند كه می‌توانند سال‌های متمادی زنده بمانند آن‌هم در خون .

سلول‌های خاطره را حتماً یادتان هست!پاسخ صحیح گزینه‌ی "1" می باشد .

 - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

سوال کنکور : كدام عبارت نادرست است؟ ( کنکور سراسری 90 )

1 ) نوتروفیل‌ها و ماكروفاژها دارای تعداد زیادی لیزوزوم می‌باشند .

2 ) نوتروفیل‌ها از نظر ساختار و عملكرد به لنفوسیت‌ها شباهت زیادی دارند .

3 ) بازوفیل‌ها همچون ماستوسیت‌ها می‌توانند در واكنش‌های آلرژیك شركت نمایند .

4 ) ماكروفاژها مانند نوتروفیل‌ها قادر به انجام حركات آمیبی در بافت آسیب‌دیده هستند .

پاسخ تشریحی کنکور :

با توجه به متن درس ، پاسخ صحیح گزینه ی 2 می باشد .

2 - پاسخ دمایی

هنگامی كه بدن با عوامل بیماری‌زا مبارزه می‌كند ، ممكن است دمای آن تا چند درجه افزایش یابد .

حالتی كه در آن دمای بدن بیش‌تر به دلیل عواملی مانند عوامل بیماری‌زا یا مانند آن‌ها افزایش می‌یابد ، تب نامیده می‌شود .

تب نشانه‌ی مبارزه‌ی بدن در برابر عوامل بیماری‌زا است .

بسیاری از عوامل بیماری‌زا در گرمای حاصل از تب نمی‌توانند به خوبی رشد كنند .

تب به تنهایی بیماری محسوب نمی شود .

نکته کنکوری‌ : در زیر تالاموس ، هیپوتالاموس قرار دارد كه همراه با بصل‌النخاع بسیاری از اعمال حیاتی مربوط به فعالیت‌های بدن مانند تنفس و ضربان قلب را تنظیم می‌كند .

هیپوتالاموس مركز احساس گرسنگی ، تشنگی و تنظیم دمای بدن است .

از مطلب فوق می‌توان استنباط كرد كه مواد تب‌زا كه در هنگام مبارزه بدن و گلبول‌های سفید با میكروب‌های بیماری‌زا تولید می‌شوند ، از طریق گردش خون بر مركز تنظیم دمای بدن در هیپوتالاموس اثر كرده و موجب بالا رفتن دمای بدن و ایجاد تب می‌شوند .

در موارد زیر تغییر دمای بدن مورد تأكید قرار گرفته است :

1 - در هنگام یائسگی ، به علت كاهش تولید استروژن ، علایمی مانند گرگرفتگی ( گرم شدن بدن ) ایجاد می‌شود .

2 - ویروس مولد تبخال آدمی ، در اعصاب صورت پنهان می‌شود .

وقتی شرایط بدن برای فعالیت ویروس مناسب شد ، مثلاً وقتی كه در فشار روحی هستیم یا تب می‌كنیم ، ویروس موجب آسیب بافتی می‌شود و تبخال می‌زنیم .

3 - باكتری‌های گرم منفی ، نوعی سم به نام آندوتوكسین ترشح می‌كنند كه باعث تب ، درد عضلانی و لرز می‌شود .

4 - مالاریا یكی از مهلك‌ترین بیماری‌های انسانی است كه علایم آن عبارت‌اند از : لرز شدید ، تب ، عرق و عطش شدید .

3 -گلبول‌های سفید :

مهم‌ترین بخش دومین خط دفاع غیراختصاصی مربوط به گروهی از گلبول‌های سفید می‌باشد كه قادر به فاگوسیتوز می‌باشند و فاگوسیت نامیده می‌شوند .

نکته کنکوری‌ی 1 : نوتروفیل‌ها و مونوسیت‌هایی كه در بافت به ماكروفاژ تبدیل می‌شوند ، جزء فاگوسیت‌ها هستند .

نکته کنکوری‌ی 2 : فاگوسیتوز ( ذره‌خواری ) فرآیندی است كه طی آن ذرات خارجی و میكروب‌ها توسط غشای سلول احاطه و به‌صورت یك وزیكول وارد سلول می‌شوند ، سپس در آن‌جا به كمك آنزیم‌های لیزوزومی هضم می‌شوند .

فاگوسیتوز نوعی آندوسیتوز محسوب می شود .

آندوسیتوز :

فقط ذرات بسیار كوچك ، مانند یون‌ها و مولكول‌های كوچك ، می‌توانند به‌وسیله انتشار و انتقال فعال به سلول‌ها وارد یا از آن‌ها خارج شوند .بعضی سلول‌ها می‌توانند ذرات بزرگ‌تر را به‌وسیله‌ی فرآیندی كه آندوسیتوز نامیده می‌شود ، جذب كنند .

آندوسیتوز واژه‌ای یونانی و به معنای "ورود به سلول" است .

در این روش بخشی از غشا كه با ذرات بزرگ خارجی مرتبط است ، به سمت داخل فرورفتگی یافته و سپس دو سر آن به هم می‌رسند و در نهایت به شكل وزیكول وارد سیتوپلاسم سلول می‌شود . در این حالت لایه داخلی غشای وزیكول همان لایه خارجی غشاء سیتوپلاسمی است كه به داخل برگشته است .

آندوسیتوز فرآیندی وابسته به مصرف انرژی است و نوعی انتقال فعال محسوب می‌شود .

( در موارد زیر سلول‌ها با عمل فاگوسیتوز مواد را به داخل می‌كشند .

1 - سلول‌های پوشاننده‌ی كیسه‌ی گوارشی هیدر ، پس از گوارش برون سلولی ، ذرات مواد غذایی را به داخل کشیده و با گوارش درون سلولی آن ها هضم می کنند .

2 - نوتروفیل‌ها : با فاگوسیتوز ذرات خارجی را از بین می‌برند .

3 - ائوزینوفیل‌ها : قدرت آندوسیتوز كم‌تری از نوتروفیل‌ها دارند .

4 - مونوسیت‌ها : پس از خروج از خون و ورود به بافت به ماكروفاژ تبدیل می‌شوند .

5 - طبق نظریه درون همزیستی ، انتقال پروكاریوت كوچك هوازی كه منشأ میتوكندری بوده و نیز انتقال پروكاریوت كوچك فتوسنتزكننده كه منشأ كلروپلاست بوده به درون پروکاریوت بزرگ ، احتمالاً با روش فاگوسیتوز صورت گرفته است .

6 - ویروس‌های جانوری ، از طریق آندوسیتوز به سلول وارد شده و در آن جا تکثیر می یابند .

7 - تك سلولی‌هایی مانند آمیب‌ها ، روزن‌داران ، تاژك‌داران جانور مانند ، اوگلناهای هتروتروف ، مژك‌داران ، كپك‌های مخاطی سلولی و كپك‌های مخاطی پلاسمودیومی با روش فاگوسیتوز ذرات را به داخل می‌كشند .


 

سوال کنکور : ماكروفاژها می‌توانند . . . ( کنکور سراسری 90 )

1 ) منشأ گرانولوسیتی داشته باشند .

2 ) طول عمری بیش از لنفوسیت‌ها داشته باشند .

3 ) در صورت لزوم از مویرگ به بافت وارد شوند .

4 ) به كمك پادتن‌ها میكروب‌ها را در خون فاگوسیتوز كنند .

پاسخ تشریحی کنکور : مونوسیت‌ها ( كه نوعی آگرانولوسیت هستند ) پس از دیاپدز و ورود به آب میان بافتی به سلول‌های درشتی به قطر 80 میكرون به نام ماكروفاژ تبدیل می‌شوند كه می‌توانند تا بیش از یك سال زنده بمانند در صورتی كه عمر سایر گلبول‌های سفید از چند ساعت تا چند هفته بیش‌تر نیست .

ماكروفاژ توانایی دیاپدز ندارد چون درون خون وجود ندارد و نمی‌تواند عمل فاگوسیتوز را درون خون انجام دهد زیرا درون خون وجود ندارد . پاسخ صحیح گزینه‌ی "2" می باشد .

4 - پروتئین‌ها

پروتئین‌های متنوعی در دفاع غیراختصاصی شركت می‌كنند كه دو نوع از مهم‌ترین آن‌ها عبارت‌اند از : پروتئین‌های مكمل و اینترفرون‌ها .

( الف - پروتئین‌های مكمل

این پروتئین‌ها كار بعضی از اجزای دستگاه ایمنی را تكمیل می‌كنند و به همین خاطر پروتئین مكمل نامیده می‌شوند .

این پروتئین‌ها توسط ماكروفاژها ، سلول‌های پوششی روده و كبد ساخته می‌شوند و به خون وارد می‌شوند .

نکته کنکوری‌ : ماكروفاژها در سه مكانیسم از چهار مكانیسم دومین خط دفاع غیراختصاصی مؤثرند .

مکانسیم پاسخ التهابی : ماکروفاژها در محل آسیب‌دیده به عوامل بیماری‌زا حمله می‌كنند .

مکانیسم گلبول‌های سفید : ماکروفاژها با عمل فاگوسیتوز میكروب‌ها را می‌بلعند .

مکانیسم پروتئین‌ها : ماکروفاژها پروتئین مكمل تولید و وارد خون می‌كنند .

سلول‌های پوششی روده از نوع استوانه‌ای یك لایه‌ای بوده و در سمت مجرای روده دارای ریز پرز هستند كه سطح تماس و جذب مواد غذایی در روده را چند برابر می‌كنند و جز بافت مخاطی روده محسوب می‌شوند .

مخاط لوله گوارش از بافت پوششی با آستری پیوندی ساخته شده است .

روش فعالیت پروتئین‌های مكمل

این پروتئین‌ها به‌صورت غیرفعال در خون شناورند ، اما هنگامی كه با میكروب‌ها برخورد می‌كنند فعال می‌شوند .

پس از فعال شدن با كمك یك‌دیگر ساختارهایی حلقه مانند تشكیل می‌دهند .

این ساختارها منافذی در غشای میكروب ایجاد می‌كنند و به این ترتیب باعث نشت مواد درون سلول به خارج و سرانجام مرگ سلول می‌شوند .


نکته کنکوری‌ : با توجه به فعالیت سلول های تولید کننده ی پروتئین های مکمل از نظر پروتئین سازی می توان گفت که در این سلول ها :

1 -آنزیم های رونویسی کننده ی ژن پروتئین مکمل فعال اند .

2 -احتمال تشکیل ساختار پرمانند در هنگام رونویسی ژن وجود دارد .

3 -عمل ترجمه و پروتئین سازی در آن ها فعال است .

نکته کنکوری‌ی 1 : با توجه به این که پروتئین های مکمل بر غشای سلول ها موثرند ، لذا پروتئین‌های مكمل بر میكروب‌هایی كه ساختار سلولی دارند مؤثرند ، مثل باكتری‌ها ، قارچ‌ها و یا آغازیان بیماری‌زا و می‌توان نتیجه گرفت كه پروتئین‌های مكمل احتمالاً بر ویروس‌ها بی‌تأثیرند ، زیرا ویروس‌ها ساختار سلولی ندارند .

( پروتئین‌های مكمل در برابر باكتری‌های بیماری‌زای زیر مؤثرند :

استرپتوكوكوس نومونیا بدون كپسول مولد ذات‌الریه

مایكوباكتریوم توبركلوسیز مولد سل

كورینه باكتریوم دیفتریا مولد بیماری دیفتری

نکته کنکوری‌ : در باکتری کپسول دار استرپتوکوکوس نومونیا ، وجود کپسول از اثر پروتئین مکمل بر غشای باکتری جلوگیری می کند .

پروتئین‌های مكمل در برابر باكتری‌های بیماری‌زای زیر غیرمؤثرند :

1 - پروپیونی باكتریوم آكنس مولد جوش صورت ، چون پروتئین مكمل درون خون وجود دارد و این باكتری روی پوست است

2 - استافیلوكوكوس اورئوس مولد مسمومیت غذایی .

زیرا خود باكتری به‌صورت مستقیم عامل مسمومیت نیست ، بلكه سم تولید شده توسط این باكتری در درون غذا باعث مسمومیت می‌شود .

3 - كلستریدیوم بوتولینم مولد مسمومیت بوتولیسم كه مكانیسمی مشابه استافیلوكوكوس اورئوس دارد .

پروتئین‌های مكمل بر آمیب مولد اسهال خونی از آغازیان بیماری‌زا بی‌تأثیرند ، زیرا این آمیب وارد خون نمی‌شوند .

دو مرحله از چرخه زندگی مالاریا در بدن انسان یعنی اسپوروزوئیت و مروزوئیت با توجه به این كه درون خون وجود دارند ، می‌توانند تحت تأثیر پروتئین‌های مكمل قرار گیرند .

قارچ‌های بیماری‌زا که روی سطح پوست به‌صورت انگل خارجی زندگی می‌كنند ، تحت تأثیر پروتئین‌های مكمل قرار نمی‌گیرند . مانند موارد زیر :

1 - نوعی قارچ دئوترومیست كه باعث بیماری پوستی لای انگشتان پا می‌شود .

2 - نوعی مخمر ( آسكومیست تك سلولی ) به نام كاندیدا آلبیكنز كه عامل برفك دهان است .

3 - نوعی بازیدیومیست به نام قارچ چتری آمانیتا موسكاریا كه ممكن است كشنده باشد .

( پروتئین‌های مكمل بر ویروس‌های بیماری‌زای زیر بی‌تأثیرند چون ویروس ها غشا ندارند :

ویروس دار مانند : آبله مرغان ، زگیل ، هرپس تناسلی ، آبله گاوی ، باكتریوفاژ

ویروس‌های دار مانند : آنفولانزا ، هاری و . . .

نکته کنکوری : فعال‌شدن پروتئین‌های مكمل پس از برخورد با میكروب‌ها ، را می‌توان نوعی تنظیم بیان ژن پس از ترجمه در یوكاریوت‌ها دانست .

( ب - اینترفرون
نوعی پروتئین دفاعی است که توسط سلول‌های آلوده به ویروس تولید می‌شود .

این سلول‌ها سرانجام به علت حمله‌ی ویروس می‌میرند ،اما اینترفرون حاصل از آن‌ها از تكثیر ویروس در سایر سلول‌‌ها جلوگیری می‌كند و موجب مقاومت سلول‌های سالم در برابر ویروس می‌شود .

اینترفرونی كه در پاسخ به یك نوع ویروس تولید می‌شود ، سبب بروز مقاومت كوتاه مدت در برابر بسیاری از ویروس‌ها نیز می‌شود .


 

سوال کنکور : اینترفرون ترشح شده از . . . . ( کنکور سراسری خارج كشور 86 )

1 ) ویروس ، سبب مرگ سلول‌های آلوده به ویروس می‌شود .

2 ) یك نوع ویروس ، مقاومت سلول‌های سالم را تنها در مقابل همان ویروس افزایش می‌دهد .

3 ) یك نوع ویروس ، مقاومت سلول‌های سالم را تنها در مقابل همه‌ی انواع ویروس‌ها افزایش می‌دهد .

4 ) سلول‌های آلوده به ویروس ، مقاومت سلول‌های آلوده نشده را ، نسبت به ویروس افزایش می‌دهد .

پاسخ تشریحی کنکور : این سؤال دو جزء دارد یکی اینکه اینترفرون از کجا ترشح می‌شود ( سلول‌های آلوده به ویروس ) و دیگری اینکه چه کار می‌کند ( مقاوم سازی سلول‌های آلوده نشده در برابر ویروس‌ ) که هر دو جزء در گزینه های"1" تا "3" اشتباه مطرح شده است .

در ضمن اینترفرون حاصل از یك ویروس می‌تواند سبب ایجاد مقاومت موقت در برابر سایر ویروس‌ها هم بشود . پاسخ صحیح گزینه‌ی "4" می باشد .


دفاع اختصاصی :

میكروب‌هایی كه از تأثیر دفاع غیراختصاصی در امان مانده‌اند ، سرانجام با دفاع اختصاصی روبه‌رو می‌شوند .

در دفاع اختصاصی گروهی از گلبول‌های سفید ، به نام لنفوسیت ، فعالیت دارند .

لنفوسیت‌ها به طور اختصاصی عمل می‌كنند؛ یعنی یك نوع میكروب خاص را از سایر میكروب‌ها شناسایی و با آن مبارزه می‌كنند .

مثلاً یك لنفوسیت ممكن است آنتی‌ژن روی ویروس اریون را شناسایی كند ، در حالی‌كه لنفوسیت دیگر آنتی‌ژن روی باكتری مولد كزاز را شناسایی كند .

لنفوسیت‌ها همانند سایر سلول‌های موجود در خون از سلول‌هایی به نام سلول‌های بنیادی در مغز استخوان منشأ می‌گیرند .

نکته کنکوری : تنه استخوان‌های دراز ، مغز زرد و دو سر استخوان‌های دراز و بخش میانی استخوان‌های كوتاه و پهن مغز قرمز دارد . سلول‌های بنیادی در مغز قرمز استخوان قراردارند .

بافت‌های استخوانی متراکم فاقد مغز قرمز بوده ، اما بافت استخوانی اسفنجی می تواند دارای مغز قرمز حاوی سلول‌های بنیادی هستند .

سلول‌های حاصل از سلول‌های بنیادی ، لنفوسیت‌هایی نابالغ هستند؛ بنابراین باید برای شناسایی و مقابله با عوامل بیماری‌زا آمادگی لازم را كسب كنند و تكامل یابند .

( لنفوسیت‌های نابالغ در دو بخش از بدن ممكن است ، تكامل یابند .

1 - عده‌ای از لنفوسیت‌های نابالغ در مغز استخوان تكامل می‌یابند و به آن‌ها لنفوسیت می‌گویند .

2 - عده‌ای دیگر در تیموس بالغ شده و به تكامل می‌رسند ، به آن‌ها لنفوسیت می‌گویند .

تیموس غده‌ای است در پشت استخوان جناغ در جلوی نای .


 

سوال کنکور : كدام عبارت درباره‌ی ائوزینوفیل‌ها نادرست است؟ ( کنکور سراسری 89 )

1 ) از انواع گرانولوسیت‌ها هستند . 2 ) از نظر ظاهری به نوتروفیل‌ها شبیه هستند .

3 ) تعداد آن‌ها در افراد مبتلا به تب یونجه ( نوعی آلرژی ) افزایش می‌یابد . 4 ) در ترشح ماده‌ی ضد انعقاد خون نقش دارند .

پاسخ تشریحی کنکور : هپارین ( ماده‌ی ضد انعقاد خون ) از بازوفیل‌ها ترشح می‌شود .پاسخ صحیح گزینه‌ی "4" می باشد .ویژگی ائوزینوفیل : 1 - گروهی از گرانولوسیت‌ها هستند .2 - هسته‌ی دو قسمتی دارند .3 - در عفونت‌های انگلی افزایش می‌یابند .4 - در حساسیت‌ها ( آلرژی ) افزایش می‌یابند .5 - قدرت آندوسیتوز آن‌ها كم‌تر از نوتروفیل است .6 - از نظر ظاهری به نوتروفیل شباهت دارند .7 - توانایی ترشح موادی برای نابودی بسیاری از انگل‌ها دارند .

لنفوسیت‌های نابالغ طی تكامل خود در مغز قرمز استخوان و تیموس ، توانایی شناسایی مولكول‌ها و سلول‌های خودی از غیرخودی و در عین حال آمادگی لازم برای شناسایی و مقابله با نوع خاصی از میكروب‌ها را كسب می‌كنند و به‌صورت لنفوسیت‌های بالغ ، یعنی لنفوسیت‌های و وارد جریان خون می‌شوند .

توانایی شناسایی مولكول‌ها و سلول‌های خودی

تكامل و بالغ‌شدن لنفوسیت یعنی توانایی شناسایی مولكول‌ها و سلول‌های غیر خودی و بیگانه و كسب آمادگی لازم برای شناسایی و مقابله با نوع خاصی از میكروب‌های بیماری‌ زا

تعدادی از این لنفوسیت‌ها بین خون و لنف در گردش‌اند و عده‌ای دیگر به گره‌های لنفی ، طحال ، لوزه‌ها و آپاندیس منتقل و در این اندام‌ها مستقر می‌شوند .


 

سوال کنکور : محلی كه لنفوسیت‌های T انسان توانایی شناسایی سلول‌های خودی از غیر خودی را كسب می‌كنند ، در . . . . . . ( کنکور سراسری 87 )

1 ) مغز استخوان پهن قرار دارد . 2 ) كشاله‌ی ران قرار دارد . 3 ) جلوی جناغ واقع شده است . 4 ) جلوی نای واقع شده است .

پاسخ تشریحی کنکور : لنفوسیت‌های T در تیموس توانایی شناسایی سلول‌های خودی از غیرخودی را كسب می‌كنند . تیموس در پشت جناغ و جلوی نای قرار دارد . لنفوسیت‌های نابالغ كه از تقسیم سلول‌های بنیادی مغز استخوان ایجاد شده‌اند توسط خون به تیموس منتقل شده و در این اندام بالغ می‌شوند . پاسخ صحیح گزینه‌ی "4" می باشد .

لنفوسیت‌ها و شناسایی آنتی‌ژن‌ها :

تعریف : هر ماده‌ای كه سبب بروز پاسخ ایمنی شود .

جنس : اغلب آنتی‌ژن‌ها ، مولكول‌های پروتئینی ، یا پلی ساكاریدی هستند .

( سطح ویروس‌ها ، باكتری‌ها یا سایر سلول‌های بیگانه )

( سطح سلول‌های سرطانی ، سم باكتری‌ها و دانه‌های گرده )

در سطح هر لنفوسیت پروتئین‌هایی به نام گیرنده‌های آنتی‌ژنی وجود دارد .

گیرنده‌های آنتی‌ژنی شكل خاصی دارند و به آنتی‌ژن‌های خاصی كه از نظر شكل ، مكمل آن‌ها باشد ، متصل می‌شوند .

بنابراین هر لنفوسیت با داشتن نوع خاصی از گیرنده‌های آنتی‌ژنی ، آنتی‌ژن خاصی را شناسایی و با آن مبارزه می‌كند .

دفاع اختصاصی شامل ایمنی هومورال و ایمنی سلولی است . ( ایمنی هومورال )

در ایمنی هومورال لنفوسیت ( سلول ) نقش دارد .

هنگامی كه لنفوسیت برای نخستین بار به آنتی‌ژن خاصی متصل می‌شود ، ابتدا رشد می‌كند بعد تقسیم می‌شود و پس از تغییراتی تعدادی سلول‌ به نام پلاسموسیت و سلول‌ خاطره را به‌وجود می‌آورد .

سلول‌ خاطره مشابه همان سلول لنفوسیت اولیه است و از تقسیم میتوزی آن به‌وجود می‌آید .

پلاسموسیت‌ها ، از سلول‌های خاطره بزرگ‌ترند و پروتئین‌ پادتن ترشح می‌كنند . پادتن‌ها در خون محلول هستند . به همین علت دفاع اختصاصی كه به كمك پادتن‌ها صورت می‌گیرد ، به ایمنی هومورال معروف است .

نکته کنکوری : پلاسموسیت‌ها ، تعداد زیادی دستگاه گلژی و شبكه آندوپلاسمی زبر دارند .

با توجه به نقش پلاسموسیت‌ها در ترشح پروتئین‌های پادتن ، وجود شبكه آندوپلاسمی زبر برای سنتز پروتئین و دستگاه گلژی برای بسته‌بندی و ترشح آن ضروری است .

نکته کنکوری : لنفوسیت‌های خاطره در حالت عادی غیرفعال‌اند و از نظر چرخه سلولی در ابتدای مرحله ی متوقف شده‌اند ، هنگامی كه به آنتی‌ژنی خاص برخورد می‌كنند ، سلول بلافاصله وارد مرحله‌ی و بقیه مراحل اینترفاز شده و سپس تقسیم میتوز را انجام می‌دهد .

در نتیجه می‌توان استنباط كرد كه مولكول‌های آنتی‌ژن به نوعی القاكننده تقسیم میتوز هستند .

سلول‌های خاطره در حالت آماده باش هستند و در صورتی كه برای دومین بار با همان آنتی‌ژن برخورد كنند ، این بار با سرعت بیش تری تقسیم می‌شوند و تعداد بیش‌تری پلاسموسیت و تعداد كمی سلول‌ خاطره تولید می‌كنند . در نتیجه در دومین برخورد پادتن بیش‌تری در برابر آنتی‌ژن تولید می‌شود .

بدین ترتیب با وجود سلول‌های خاطره ، آنتی‌ژن سریع‌تر از نخستین برخورد شناسایی شده و با شدت بیش‌تری با آن مبارزه می‌شود .

خلاصه :

خاطره تولید شده پلاسموسیت تولید شده پادتن تولید شده نخستین برخورد لنفوسیت با آنتی‌ژن كم كم كم دومین برخورد لنفوسیت خاطره با آنتی‌ژن كم زیاد زیاد

كلمه هومورال از به معنی مایعات بدن ، یعنی خون ، لنف و مایع بین سلولی گرفته شده است .

پادتن :

پادتن‌ها نیز همانند گیرنده‌های آنتی‌ژنی ، اختصاصی عمل می‌كنند ، یعنی هر نوع پادتن به آنتی‌ژن خاصی متصل می‌شود .

شكل پادتن مشابه شكل گیرنده‌ی آنتی‌ژنی لنفوسیتای است كه آن را ترشح می‌كند . هر مولکول پادتن دارای دو جایگاه فعال برای اتصال به آنتی ژن می باشد .

( پادتن‌ها با روش‌های زیر آنتی‌ژن‌ها را غیرفعال می‌كنند :

1 - جلوگیری از اتصال و تأثیر میكروب‌ها بر سلول‌های بدن : این روش ساده‌ترین روش عمل پادتن‌هاست .در این حالت پادتن به آنتی‌ژن‌های سطح میكروب‌ها می‌چسبند و از اتصال آن‌ها به سلول‌های میزبان جلوگیری می‌كنند .

2 - تسهیل فاگوسیتوز در ماكروفاژها : در این حالت اتصال پادتن به آنتی‌ژن موجب می‌شود ماكروفاژها راحت‌تر میکروب ها را ببلعند .


 

سوال کنکور : پادتن‌ها . . . . . . . . . . . . . . . . . ( کنکور سراسری 87 )

1 ) نمی‌توانند فاگوسیتوز را افزایش دهند .

2 ) توسط لنفوسیت‌های T ساخته می‌شوند .

3 ) نمی‌توانند به آنتی‌ژن‌های سطح باكتری‌ها متصل شوند .

4 ) به آنتی ژن‌های سطح ویروس‌ها می‌چسبند .

پاسخ تشریحی کنکور : پادتن‌ها توسط گروهی از لنفوسیت‌های B به نام پلاسموسیت‌ تولید و ترشح می‌شوند .

پادتن‌ها می‌توانند به آنتی‌ژن‌های سطح باكتری‌ها و ویروس‌ها متصل شده و مانع از اتصال و تأثیر آن‌ها بر سلول‌های میزبان ‌شوند .

اتصال پادتن به آنتی‌ژن موجب می‌شود ماكروفاژها راحت‌تر آنتی‌ژن را ببلعند . ( افزایش فاگوسیتوز ) . پاسخ صحیح گزینه‌ی "4" می باشد .
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
سوال کنکور : در ایمنی هومورال ، . . . . . . . . . ( کنکور سراسری 89 )

1 ) سلول‌های B خاطره می‌توانند در نخستین تهاجم آنتی‌ژن‌ها ، پادتن بسازند .

2 ) پلاسموسیت‌ها در دومین تهاجم آنتی‌ژن‌ها ، رشد می‌كنند و تقسیم می‌شوند .

3 ) سلول‌های B خاطره در برخورد با هر آنتی‌ژنی ، تعداد زیادی پلاسموسیت می‌سازند .

4 ) پلاسموسیت‌ها با فعال نمودن ذره‌خوارها می‌توانند علیه آنتی‌ژن‌ها فعالیت كنند .

پاسخ تشریحی کنکور : در ایمنی هومورال ، پلاسموسیت‌ها پادتن ترشح می‌كنند . پادتن‌ها به آنتی‌ژن‌هایی كه بر علیه آن‌ها ساخته شده‌اند متصل می‌شوند و موجب می‌شود ذره‌خوارها ( ماكروفاژها ) راحت‌تر آنتی‌ژن را ببلعند و علیه آن فعالیت كنند . سلول‌های B خاطره عملكرد اختصاصی دارند و در برخورد با آنتی‌ژنی كه گیرنده‌ی آن را دارند رشد نموده و تقسیم می‌شوند و تعداد زیادی پلاسموسیت می‌سازند . پلاسموسیت‌ها توانایی تقسیم ندارند . در نخستین تهاجم آنتی‌ژن به بدن ، آنتی‌ژن‌ها به لنفوسیت‌های B و T بالغ متصل شده و باعث ساخته شدن سلول‌های خاطره می‌شوند و در دومین تهاجم ، آنتی‌ژن‌ها به سلول‌های خاطره متصل می‌گردند . پاسخ صحیح گزینه‌ی "4" می باشد .

ایمنی سلولی :

در ایمنی سلولی ، لنفوسیت‌های ( سلول ) فعالیت دارند . لنفوسیت‌های هم پس از اتصال به آنتی‌ژن‌های خاص ، تكثیر پیدا می‌كنند و انواعی از سلول‌های ، از جمله تعدادی سلول‌های كشنده و سلول خاطره به وجود می‌آورند .

( سلول خاطره ، همانند خاطره در برخورد مجدد با همان آنتی‌ژن خاص فعالیت شدیدتری از خود نشان خواهد داد .

( سلول‌های كشنده به طور مستقیم به سلول‌های آلوده به ویروس و سلول‌های سرطانی حمله می‌كنند و با تولید پروتئینی خاص ، به نام پرفورین منافذی در این سلول‌ها به وجود می‌آورند و موجب مرگ آن‌ها می‌شوند .

به همین علت این نوع از پاسخ ایمنی به ایمنی سلولی معروف است . ( شكل 8 -1 )

سلول‌های كشنده همانند پلاسموسیت‌ها ، شبكه آندوپلاسمی زبر ، دستگاه گلژی و میتوكندری فراوان دارند .

نکته کنکوری‌ی 1 :

لنفوسیت پلاسموسیت ایجاد می کندپلاسموسیت پادتن ترشح می کند .

لنفوسیت كشنده ایجاد می کند كشنده پرفورین ترشح می کند .

نکته کنکوری‌ی 2 :

نوع لنفوسیت سلول‌ حاصل از برخورد با آنتی‌ژن نوع پروتئین ترشحی نوع مباره هدف لنفوسیت پلاسموسیت پادتن غیرمستقیم آنتی‌ژن میكروب‌ها لنفوسیت كشنده پرفورین مستقیم سلول‌های آلوده به ویروس و سلول‌های سرطانی . . .

نکته کنکوری‌ی 3 :

اینترفرون ترشح می‌كنند از تكثیر ویروس در سایر سلول‌ها جلوگیری می‌كنند .

سلول‌های آلوده به ویروس

تحت تأثیر پرفورین از بین می‌روند .

نکته کنکوری‌ 4 :
نوع پروتئین نوع ایمنی منشأ اثر پروتئین مكمل دومین خط دفاعی غیراختصاصی

( پروتئین‌ها ) ( ماكروفاژها )

سلول‌های پوششی روده

كبد در هنگام برخورد با میكروب‌ها فعال‌شده وساختار حلقه‌مانند درست می‌كنند .

اینترفرون دومین خط دفاع غیراختصاصی ( پروتئین‌ها ) سلول‌های آلوده به ویروس ?ایجاد مقاومت در سلول‌های سالم

جلوگیری از تكثیر ویروس‌ در سایر سلول‌ها پرفورین اختصاصی سلولی سلول‌های كشنده ?ایجاد منفذ در سلول‌های آلوده به ویروس

ایجاد منفذ در سلول‌های سرطانی پادتن اختصاصی هومورال پلاسموسیت غیرفعال‌كردن آنتی‌ژن‌ها ازطریق روش های زیر :

1 - چسبیدن به آنتی‌ژن‌ها

2 - تسهیل فاگوسیتوز ماكروفاژها

( مقایسه : نمودار ایمنی هومورال و سلولی ( دفاع اختصاصی ) 


 

سوال کنکور : بدن انسان برای مقابله با عامل كدام بیماری ، پرفورین تولید می‌كند؟ ( کنکور سراسری 86 )

1 ) سل 2 ) مالاریا 3 ) دیفتری 4 ) تب خال

پاسخ تشریحی کنکور : لنفوسیت‌های T كشنده به طور مستقیم به سلول‌های آلوده به ویروس و سلول‌های سرطانی حمله می‌كنند و با تولید پروتئینی خاص به نام پرفورین منافذی در غشای این سلول‌ها به وجود می‌آورند و موجب مرگ آن‌ها می‌شوند ، عامل تب‌خال ویروسی است .

عامل سل و دیفتری باكتری است و عامل مالاریا نیز یك آغازی تك سلولی متعلق به شاخه‌ی هاگداران است . پاسخ صحیح گزینه‌ی "4" می باشد .

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
سوال کنکور : اگر جهشی سبب تغییر در آنتی‌ژن‌های سطح سلول‌های بدن انسان شود ، در مبارزه با آن‌ها . . . . . . . . . نقش اصلی را دارد . ( کنکور سراسری 88 )

1 ) پرفورین 2 ) پادتن 3 ) B لنفوسیت   4 ) پروتئین‌های مكمل

پاسخ تشریحی کنکور : اگر جهشی سبب تغییر در آنتی‌ژن‌های سطح سلول‌های بدن انسان شود مانند آن‌چه در سلول سرطانی رخ می‌دهد .

و یا ویروسی باعث ایجاد آنتی‌ژن‌های جدید در سطح سلول‌های بدن انسان گردد لنفوسیت‌های T بالغ این آنتی‌ژن‌ها را شناسایی نموده و با تقسیم شدن ، انواعی از لنفوسیت‌ها از جمله لنفوسیت T كشنده ایجاد می‌كند كه با ترشح پرفورین بر روی غشای این سلول‌ها ، آن‌ها را از بین می‌برد . پاسخ صحیح گزینه‌ی "1" می باشد .
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

سوال کنکور : گلبول‌های سفید انسان ، توانایی سنتز . . . . . . . . . را ندارند . ( کنکور سراسری 88 )

1 ) هپارین 2 ) هیستامین 3 ) ترومبوپلاستین 4 ) گاماگلوبولین ( پادتن )

پاسخ تشریحی کنکور : ترومبوپلاستین از بافت‌های آسیب دیده‌ی جدار رگ‌ها یا از پلاكت‌ها آزاد می‌شوند كه هیچ‌كدام گلبول سفید نیستند . بازوفیل‌ها كه گروهی از گلبول‌های سفید هستند هیستامین و هپارین می‌سازند . گاما گلوبولین ( پادتن ) توسط گروهی از گلبول‌های سفید به نام پلاسموسیت‌ ساخته می‌شود . پاسخ صحیح گزینه‌ی "3" می باشد .

8 زیست‌شناسی سال سوم

 

e-max.it: your social media marketing partner

دیدگاه‌ها   

+1 #15 امیر 1395-09-10 10:46
سلام,ببخشید این جمله درسته؟پروتیین های مکمل فقط در خون یافت میشوند
نقل قول کردن
0 #14 zizi 1395-08-11 15:58
سلام
دبیر زیست ما گفته هیستامین از سلولهای بافت پوششی بیشتر از بافت پیوندی آزاد میشه اما دوستم تو یه مدرسه دیگست و دبیرشون گفته در موارد نادری هیستامین از بافت پوششی آزاد میشه و بیشتر از بافت پیوندی آزاد میشه
من چی کنم؟ :-|
نقل قول کردن
-2 #13 محمد رضا 1395-07-23 20:13
بسیار آلی بود 9x3u
نقل قول کردن
0 #12 مهدیار 1395-07-15 22:08
خیلی عالی بود، بقیه فصل هارو بذارین ،خواهشا.
نقل قول کردن
0 #11 ahmad joon 1395-07-14 18:14
به نقل از mhd:
هیستامین از سلول های اسیب دیده ازاد(نه ترشخ) نمیشود؟

آزاد میشه یعنی همون ترشح میشه
در اینجا آزاد شدن با ترشح شد فرقی نمیکنه
نقل قول کردن
+1 #10 mersad 1395-07-09 23:01
ی سوال مهم
ایا لنفوسیت تی و بی دیاپدز دارند ؟
نقل قول کردن
0 #9 ahmad joon 1395-07-05 18:34
سلام
سوالم اینه که آیاماکروفاژها چرک را میخورند؟؟
نظر خودم اینه که چرک همون باکتری ها و سلول ها و گلبول های مرده هستن و متکروفاژها این چند مورد رو می خورند پس یعنی همون چرک رو می خورند ..
آیا نظرم درسته؟؟؟
نقل قول کردن
-1 #8 آرین 1395-07-04 16:52
سلام،علت ترشح پروتئن های دفاعی از کبد چیه؟چرا از اندام های دیگه ای ترشح نمیشه مثلا قلب یا کلیه ها؟
نقل قول کردن
+1 #7 mhd 1395-05-08 22:59
هیستامین از سلول های اسیب دیده ازاد(نه ترشخ) نمیشود؟
نقل قول کردن
+7 #6 فاطمه 1395-04-30 12:37
سلام
خیلی خوب بود تو هیچ کتابی انقد کامل ندیدم
میشه بقیه فصلارم بذارین؟؟
نقل قول کردن
+5 #5 علیرضا 1395-04-21 19:24
سلام
عالی بود
توروخدا بقیه فصل هارو هم بزارین.
نقل قول کردن
+4 #4 Samira Sadeghi8 1395-03-17 19:58
خیلی عالی بود.خواهشا بقیه فصل ها روهم بزارید.
نقل قول کردن
+11 #3 Mr.sajad 1394-07-24 19:13
عالی بود لطفا بقیه فصل ها رو هم بذارید
نقل قول کردن
+4 #2 محمد 1394-06-30 06:19
سلام،واقعا سایت مفیدی دارین ممنونم از شما. من همه ی مقاله های شما رو مطالعه کردم :lol:
نقل قول کردن
-5 #1 kia 1394-04-13 11:01
خوب بود اما آسون بود :lol::D
نقل قول کردن

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید

Phonenumber
logo-samandehi